replika telefon İle Metafizik22
replika telefon İle Metafizik22 sizler icin yine yazılarımızı yazan replika telefon dediki Tricot bundan başka bu çevirinin başına. Metafizik le ilgili geniş bir "bibli-yografÂ'a” eklemiş bulunmakradır. Bu bibliyografyali tarihlerde yapılmış baskıları, belli başlı Metafizik şerhçilerinin eserlerinin baskılan, nihayet Metafzik'\ç ilgili olarak başvurulan ana eserler hakkında ayrıntılı bilgi verilmektedir. Ben bu "bibliyografya' yı da çevirime dercetmeyi yararlı gördüm.David Ross’un Aristoteles üzerine çalışmalarında, onun hakkında yazmış olduğu ve diğer çeşitli Batı dillerine de çevrilmiş olan monografisi ö/el bir önem taşır.H) Bu ünlü ve değerli eserinde Ross, Aristoteles’in öğretisinin çeşitli kısımlarını ciddî ve ayrıntılı bir incelemeye tabi tutmakta ve doğrudan doğruya eserlerini izleyerek Aristoteles’in mantığı, doğa felsefesi, biyolojisi, psikolojisi, metafiziği, ahlakı ve politikası hakkında artık klasik bir değer kazanmış olan bilgiler vermekte, yorumlarda bulunmaktadır. Ross’un bu eseri de Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünden bazı meslektaşlarımın da katkısıyla tarafımdan Türkçe ye çevrilmiş ve yayınlanmış bulunmakradır.^-) Ross un bu eserinden Arisroreles’in Metafiizik'\ ile ilgili bölümünü de, bu konudaki öğretisinin kendisi hakkında giriş mahiyetinde bir bilgi olarak, bu çevirinin başına eklemeyi uygun gördüm. İncelendiği zaman görüleceği gibi bu bölümde Ross aşağı yukarı Metafizik\n kendisinin bölümlerindeki sırayı izlemektedir. Bunun okuyucuya Metafizik\w genel yapısı, ilerleyişi, bölümleri ve çerçevesi hakkında sağlıklı bir tablo verebileceği inancındayım.
Nihayet Metafizik çevirisinin sonuna eklediğim. Metafizikle geçen çeşitli ve önemli Yunanca ve diğer Batı dillerine ait yabancı terim ve kavramlar Üstesi üzerinde durmak isterim. Bu liste, bu kavram ve terimleri nasıl karşıladığım konusunda bilgi vermesi dışında, onların geçtikleri sayfalara ve bu sayfalarda bulunan geniş açıklamalara göndermede bulunan küçük bir de İndeks nitelçindedir. Yabana Terimler ve Kavramlar Dizhıîni takip eden Şerhçiler ve Filozzıfiar Dizi^ ;// ise çeviride ve notlarda adı geçen şerhçiler ve filozoflar için yararlı olacağı düşünülen bir liste olarak tasarlanmıştır.
Bu çevirinin özelliğine gelince: Yukarda sözünü ettiğim iki ana metne dayanmakla birlikte bu çeviride tam olarak onların ne biri, ne diğerine bağlı kalmam söz konusu olmuştur. Tricot ve Ross un çevirileri, çok nadir bazı farklı o-kumalar dışında esasta birbirlerinden farklı olmamakla birlikte, ifade ve üslup bakımından önemli ayrılıklar göstermektedirler. Benim çevirim de esas itibariyle, yani anlam olarak bu iki çeviri ile birleşmekle birlikte, kanaatimce yine aynı açıdan, yani ifade, üslup ve biçim bakımından her ikisinden de ayrılmaktadır.
bu anladığım şeyi okuyucuya düzgün bir biçimde aktarabilmek olmuşrur B ^ dan dolayı bir yorum niteliğini taşıyabilecek bir tarzda elimdeki metinlerden'^'^ zaklaşmamakla birlikte, onların harfi harfine bir tekrarı olacak bir çeviri yol^ da gitmedim. Bundan dolayı biçim ve ifade tarzı ile ilgili olarak bazı değişildjj^ ler yapmaktan, gerekli gördüğüm yerlerde açıklayıcı kelimeler eklemek veyj inilmeler vb. yapmaktan çekinmedim. Bu arada birçok pasajda Aristoteles’in j. kıl yürütmelerini sergilerken veya kamrlanm sıralarken Ross ve Tricot mm yap. tıkları gibi ben de aslında olmayan bazı hailler veya rakamlar eklemek sııretiyk onları birbirinden ayırmanın yararlı olacağını düşündüm.
Çeviride mümkün olduğu kadar orta bir yol tutmaya, ılımlı bir dil kullanmaya çalıştım. “Kuv\'e, fiil, mahiyet, tasdik, teslim vb.' gibi bazılarına çok eski görünebilecek bazı kavram ve kelimeleri kullanmakta hiç tereddüt ermediğim gibi “doğa, kanıtlama, sorun, türsel vb." gibi başka bazılarına da uydurma görünebilecek kavram ve kelimelerden yararlanmada da hiçbir duraksama göstermedim. “Eski" dilimize ait olup, ifade ettiği veya karşıladığı anlamla ilgili olarak yerine daha iyisinin konulamadığını düşündüğüm her kelimeyi rahatça kullandığım gibi “yeni" dilimize ait olup her seviye ve grupta aydın arasında a-ş^ığı yukarı bir kullanılma alışkanlığı kazanmış olan sözcüklere de çevirimde bol bol yer verdim. Öte yandan çevirimde bu genel prensibime uymayan bazı örneklerle karşılaşılabileceği ihtimali de, doğrusu, beni rahatsız etmedi. Ne benim, ne de başkalarının dil sorununu birtakım ilke kararları ile çözemeyeceğimiz, bunun bizi aşan rarihi-kültürel bir sorun olduğu ve ancak çok uzun bir zaman süresi içinde kendi mantıkî ve doğal gelişimi içinde çözülebileceği, bize düşen görevdin içinde yaşadığımız anda, önümüzde hazır bulduğumuz dilin imkânları ile söylemek istediğimiz şeyi düzgün ve uygun bir biçimde söylemeye çalışmaktan ibaret olduğu ana düşüncesi, uzun zamandan beri, yazılarımda dille ilgili kaygıların üçüncü, dördüncü plana geçmesi gibi, bence murlu, bir sonuç doğurmuştur.
Bu önsözü bitirirken yardımları sayesinde bu çeviride bulunan Yunanca kavram ve terimlerle ilgili açıklama ve notların ortaya çıkması mümkün olmuş olan Prof Dr. Masan Malay la, Dr. Ihsan (âktay Anar a, Yahamt Terimler vc Knvrtimlin Dizimy\c Şerhliler ve Ftlozofhr Dizmînin hazırlanmasını kendilerine borçlu olduğum Araştırma (jörevlisi Aydın Mültüoğlu, Araştırma Cîörevlisi Mehmet Kuyurtar ve doktora öğrencim Edibe Tokmak a teşekkür etmek iste-
Mctnfızik, “akroamarik” (akroamatika) veya onunla aynı anlama j^elen, ancak Arisroteles'in kendisinin olmayan bir deyim kullanmak gerekirse “ö/el, gizli” (esorerika) kiraplar sınıfına girer. Arisroreles, öğrencilerine ayırdığı ve “genel, halka açık” (eksorerika) araşrırmalanmn rersine, şeyin kendİNİne air ilkelerden hareker eden (ek ron oikeion arkhon) ve kanırlayıcı ve ögrerimin konusunu reş-kil eden derslerine “akroaseis” adını verir. Bu daha başka özellikleri de arkasından sürükleyen, iç yapı ile ilgili bir özellikrir. İçeriğin kendisi bakımından, “akroamarik” olarak nirelendirilen bir çalışmanın, Fi/igin veya ilk Felsefenin sorun-
1) Bu Ciiriş, d;»ha önceki baskıların girişinden hissedilir olv,ude ti ıha «.v niş olmakl ı biılikrc na-nı rihnivet i<,inde rasarlanmışnr. Metnfızikm gerek Iniıiiıui. geiekse kısınıl irinin her bin ile ilgili olar.ık orta)'a koyduğu her ^eşit somn ve gücükler h.ıkkııulı ram bir at,ıklıma vermeyi dıi-şûnmeılik. Gcnd açıklamalarla yetindik ve her türlü tanışm ulan kaçınarak. .Arisroreles incelemelerinin hugrinkü durumunda kendilerini k.abul ettirmiş olan ve St ıgiı ı’lı fılorohın eserinin kentlisi ile u7un bir süredir haşır neşir olmamızın bize destekler gi»rüıuhiğü çözümleri kabul ettik. Bizim satlece özetlemekle yetindiğimiz ve netice itibariyle sonuçlarını k.ıbul ettiğimiz bu uzun ek-ştiri ç-:ılışm;ısına bir yüzyıldan beri gerek Almanya’mla, gerekse İngiltere ve l ı.ınsa’ılı girişilmiş ve favd.ılı bir sonuca ulaştırılmıştır. Bu v\oıX7i., Metafizik'\v\ ılış tarihi ile ilgili «»link yeteili bir fikir eılinmek için başNiırıılması zorunlu olan belli b.aşlı bilgince inceleme ve y<*nımlamı ile ilgili eserlere kısaca işaret edeceğiz.
Aristrueles’in yorumunun gerçek b.aşlatıcısı Ch. Aug. Br.ındis. (l'>iatril»e ,n,ulcmica ficperHıtis An^tntehf Uhris, Bonn, 1K2.A) ve onunla aynı zamanda 1 rans.ı’d.ı 1/ Esuti sur le Mctaphr^ique tl'Ari<tnte, I. cilty 18.A7; 2. cilt, 1846) adlı eserinden bugün bile yaıaıl.ınmav» devam ettiğimiz F. Ravaısson’dur. Bonitz, (batince şerhine Metaphysiiu, pan po^toior, Bonn, 181'0 Bran-
dıs’in eserim devam ettirmiş ve tamamlamıştır. Kendilerinden soz etmemiz gereken d.ıhı vakın zanvml ırI ur çalışmalar onun aklı başında vc ihtiyarlı sonuçlırını tekr ir etmekten bışk ı bir şey yapmamışlardır. Yunan Msefesi tarihçileri (eserinin birinci bıskisı 1SH-1SS2 yıll ırına ait olan /eller ve (jomperz; 189.^-l‘X)2), anl.aşıldığma göre, ort.ıya yem şe>ler kr*ym ımışl.ırdır. Kit.ıbının önemli bir ek iHrlıimıi Aristoteles'in eserinin kaleme alınışı ve kıonolojisinin incelenmesine ayrılmış olan (253-288. saybıl.ır) J. Chevalier’nin (La Notion du A'ı'o'o,///r tLej Aristote rt ehrz ses /V/v/A’/orr/r». Paris, 1915) tezi hakkında da aynı şeyi sinlemek gerekir, b. Kobin'in savesiıule 1920 yılında yayınlanmış olan, anc'^ık Laleme alınışı ta l‘>()ı vılın.ı k.ıdar geri giden O. I l.ame-lin’in giizel eseri (Le systhne /İAnstote), ^çen yüzyılın sı»nu ıııbım le eleştiıı ç ılımasının sonuç-Iarını çok açık hır biçimde gözler önüne sermektedir. Aristoteles’in kıılluarı. özellikle de \lrtafi-ztit üzerine gerçekten yeni görüşlerle karşıbışmak için W erner-NV'ilhelm ) H'gcr’in çalışın alarmı U-mrtuUtmm Artstotelearum Speametı, Berlin 1911; Stneiteu tur I u*trhun^*^r<t hiJue tlvr Metaph-y*ık Hes Austnteles, Berlin. 1912; Aristoteles, Gruruileptuf emer (h'u luJıfe sriurr l'utırit kluu^. Berlin 192.3) beklemek gerekmiştir. Metinlerin titiz bir ııuelenmesi sonucunda laeger’in vaimış ol-ıluğıı «»nııçbır bıitünü itibariyle rııttıcu olmakla birlikte, bir gözden gcçııılmcTe. değerlemlırıl-me)'e ihtiyaç ginıtcrmekteydiler. ‘^La genhe He l'oe\>re HAristote H'aptes les trarauv r^ıenh .ıdlı
kırı giFi spekülasyonun veya pratiğin gerçekten bilimsel bir merakla ele
konularla ilgili oldukça açıktır. Akroamatik kitapların gizli ve sadece topluk,’ üyelerine mahsus bir öğreti içerdiğini düşünen İskenderiyeli Klemcn^
V\ A), Plutarkhos’un {Vitn Alex., 7) ve daha da hayret verici birjçy olarak SImplikios un {iu P^^ys. cojmn., 8, 18 Diels) görüşleri üzerinde fazla dur maksızın, "esoterika ile ‘‘eksoterika' arasındaki ayrımın, ele alınan konuların ma. hiyeti ve önemleri ile ilgili temel bir farklılığa tekabül ettiğini kabul etmek gerekir Açıklama usulü ve yöntemde kendisini gösteren bu ana zıtlığa eski şerhçiler, özellikle Flias (Pseudo-David) (/>/ Catcg,, 144, 15 Busse), Pseiido-Ammonios U licnnm., 3, 20 Busse) ve Simplikios (/// Phys., 695, 34 Diels) işaret etmişlerdir Muhtemel olandan muhtemel sonuçlar çıkaran “eksoterika’ nm, diyalektiğin imkânlarından yararlanmalarına ve diyalogun dış görünüşüne sahip olmalarına (“dialogika" adı ile adlandırılmaları bundan ileri gelmektedir) karşılık, analitiğin ve apodiktik kanıtlamanın alanını teşkil eden, sadece “akroamatika dır. Nihayet - ki bu tamamen dışsal olmakla birlikte sonuçları önemli olmuş olan bir farklılıktır - çoğu zaman edebi bakımdan fazla değerli olmayan asıl anlamında felsefi eserler, ilke olarak, okulun çevresi dışına çıkmazlar ve sadece bu anlamda onlara “özel, gizli’ denebilir Buna karşılık daha kolay anlaşılan ve daha popüler olan “genel, halka açık” diyaloglar edebi bir eser olarak piyasaya sürülür, yayınlanırlar ve büyük kitlelere ulaşabilmek için Platon dan beri türün gerektirdiği her türlü süslemelere sahiptirler (Cicero’nun Aristoteles’in diyaloglarını “flu-men aureum” olarak nitelendiren ünlü sözüne {Acad.. II, 38, 119) bkz). Bununla birlikte akroamatik kitapların hiçbir şekilde yayınlanmadıkları ve sadece hocanın dersini vermede yararlandığı kişisel notlarının bir araya getirilmesinden ibaret olduklarım sanmak da yanlış olacaktır; gerçekten de onlar genel olarak^
ılcgcrlı m:ık ılcsi)'lc (Rcvııe NcO'Scolastiquc cic I’hilos<»phie. I‘)27. s. 30"-34 I vc 42.^-460) A. M.\nsı on hu tL-gcHcnJirmc>'i yapmıj^nr. Metaf]zık'\x\ son jeıhvı^ı ol.ın \V.l). Ross (I‘)2 ü. J.ıcgcr’in (,alıy m.ıl;ırm<i.ın yar.ırlanm.ıkl.ı birlikte birçok nokrad.ı kijiscl V‘»zümler teklit etmiştir. Özellikle Diya-io|d-«rJa .Ariktofdes'ın dıijüncesınin evrimini incelemiş (»km I ttore Kignoni (/ 'Ariatotcleperdutot Lı fonnazion e filozofu a fh Ipikuro, Moransa, 1936) için de aynı durum söz konusudur.
(jcnel (»kırak bu son yılların raftışm.ılarmm, otantiklik ve kıımi'mzisyiin s<»runlarmın çoğu ılc ilgili (»lar ık başlangıcı XVI. yiizyıla k.ul,tr gen gıdcMi olçusıiz bu bilgince çalışmanın sarsmaya ç.a lıştığı gck.-nck>el pozisyonları kuwetlc*ndırdiği söylenebilir. Arisr(»teles'in esen, özellikle onun zirve n<»kruı (»kın Metafizik bundan güçlenmiş ve sağlamlaşmış okııak çıkmıştıı (I ).ıba kızla avrıntı için krş I.. R(»bın,ı. 104 vc sonrası).
replika telefon sundular...
replika :: replika replika telefon :: replika telefon replika telefonlar :: replika telefonlar kore malı telefonlar :: kore malı telefonlar
Kaydol:
Kayıt Yorumları (Atom)

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder