bayan çantası modelleri ve tarih bilgisi36 bugün sizin icin bayan çantası modelleri diyorki Osmanlı’da halkın ahlaki nezaret ajanı kamuoyu idi. Kamuovu, geleneksel olarak kamusal eylemlerin, kültürün normatif boyutu “oy”a uygunluğunu denetleyen, aktörler için meşrûiyct sınırlanıu gösteren ajandı. Normal zamanlarda ahlakı bir denetleme işlem gören kamuoyoı, sosyo-politik değişimle ortaya çıkan problcmatıiı durumlar karşısında siyasî bir işlev kazanarak gösterdiği tepkivk belli oranda değişim sürecine yön vermektedir. Osmanh’da demişim sürecinin hızlanmasına paralel olarak artan kamuoyunun sivısi işlevi, XIX. yüzyılda zirvesine çıktı. Bizim incelediğimiz gibi
“Hele bir kere herkes muhakemesiz adam nefy olunmayacağını bilfiil ınk-sın, şimdi hükümete mukavemet edebilecek olanlar beş yüz kişi ise bir yıldı beş bin kişi olur. Her muktedir olan vatanın hayn için halkın gözünü açmın çalışır, crbâb-ı hükümet idaresini tebdil etmezs, bit’tab’ mecliste mutera çoğalır. İtirazın kesreti ise biz’zarure idarenin düzelmesini mûcib olur. Bu bir kaidc-i siyasettir ki tarihlerde bin
Ahmet C_cvdct ın de jçözlcmlcdi^ ^bı bunun en çarpıcı göstergesi, 11. Mahmud tarafından kolayca imhasını (Vak’a-ı Hayriye) nnımkun kılan Yeniçeriliğe karşı kamuoyunun gücüydü: “Bu vak a (yeniçeriliksin ilgası), efkâr-ı umûmiyenin âlemde ne büyük tesiri oldukSuna delil-i vazıhdır.” Cevdet (1309: XJI/190; 1986: 1/26), kamuoyunun dekbşirn asrında artan bu duyarlığını Sadrazam Reşîd Paşa'nın Maliye Bakanlığına getirdi^ Rıza Paşa’nın yolsuzluğundan bahsederken de vurgular.*^ Bu yüzden Kavalalı Mehmet Ali Paşa ve torunlarının Mısır’daki otokratık reform hareketinden farklı olarak Xanzimat, meşruiyet kaygısıyla kamuoyunu gözeterek başlamıştı.
Namık Kemal (2005: 221—2) ve Ziya Paşa (Sungu 1940: 801)’ nın da behrtti^ Gulhanc Hatt-ı Hümâyunu’nun geçmiş ada-
letnâmelerden temel farkı, fıkıh tarafından zaten zimmi statüsündeki ga\ximüslimlere tanınan söz konusu hakların teyidi ve bunun, ulusal ve uluslararası kamuoyu önünde ilk kez resmî bir söyleme kavuşturulması, ikrarıydı. Nitekim arşivlerde 1840—45 y^lları arası doneme ait “havadis jurnalleri” adını taşıyan belge dizisi, kamuoyunun nabzının attığı mekânlar olarak başhea kahvehanelerde yoğunlaşan, bug^nku anlamda ciddî bir “kamuoyu anketi”nin yapıldığım göstermektedir (Kırlı 2000).
Bilahare 1853—56 Kırım Savaşı, 1856 Islâhât Fermanı ve ’93 Harbi ile birhkte basının gelişimi, kitle politikasına bağlı modem kamuoyunun doğuşuna zemin hazırladı. Kamuoyunun doğuşunun cn çarpıcı örneği, Ahmcd Cevdet (1986: 11/44) ve Namık Kemal (2005: 223)’in bahsettiği, Âlî Paşa’nın cenazesinde görülen halkın tavnydı. Cenaze namazından sonra ölünün tezkiyesi için yöneltilen “Merhumu nasıl bilirdiniz?” sorusuna cemaatin rutin olumlu cevap yerine Âlî Paşa’nın başına buyruk Batıhlaşmacı politikalarına protesto anlamına gelen bir sessizliği seçmesi, herkesi şok etmişti. Bu, Tanzimat’ın ilk
obn Cevdet Pı^’yı kendine getirerek *kamuo>’una ten duş^* haırekederdcn kaçınma kaygısına vol avmıştı.
Bu süreçte kamuoyu tepkisini eyleme kınalıze eden kana«0K derlen olarak, mcfrüı>Tt knzinin doğrudan kurbanlan âlım adty^ softalar öne çıku. 1876 \ihnda askerlerin Balkanlarda ıt«^ cephesinde oldu(S;u için, sayılan 5-6 bin civannda tahmin adıkR softalar, İstanburdaki en organize grubu temsil ediyor ve geçmişle zaman zaman Yeniçerilerin oymadığı gibi kanaat onderlıjh ^ grubu rolünü oymuyorlardı (Davison 1963: 325). Sultan Abdulhı mid, saltanat devrinde Babıâli gibi, Meşihatı da bir iktidar odi||ı olmaktan çıkarmak için softaların toplantılar yapmalarını yuıida mıştı (Karal 1988: 305).
Tanzimat sürecinde üç kez, 1853, 1859 ve 1876’da darbe ben* zeri organize eylemler gerçekleştiren softalar örneğinde, kitle politikası çağına özgü baskı grubu, sivil toplum örgütleri ve sosyal hareketlerin kıvılcımlan görülebilirdi. Böylccc XIX. yüzyıldaki koklu değişim sürecinde ortaya çıkan meşruiyet krizinin teşhisinin ana olarak kamuoyu, gerek siyasalarını meşrulaştırmak isteyen seçkinlerin, gerekse de alternatif meşrûiyet arayan muhalif aydınların mercii oldu. Bu dönemde henüz seçim gibi formci siyasî btılun yollan açık olmadığı için enformel açıdan kamuoyunun işlevini yönlendirme çabası önem kazandı.
Mesele, kamuoyunun zaten artan tepkisini yapıcı olarak kanalı-ze etmekti. Özellikle Yeni Osmanlılar, hem geleneksel, hem modem kanallarla adalet davasını destekleyecek bir kamuoyunun yın-tılmasını temel hedefleri olarak aldılar. Kemal (2005: 76), etkin bir kamuoyu yaratılmasında basın-yayın yanında camiler ve kahveler gibi geleneksel kamusal alanların da önemini vurgular.^ Nitekim grubun sarıldı üyesi Ali Süavi bizzat, bir taraftan camilerde vı« vererek, diğer taraftan basında yazarak kamuoyu oluşturmanm
“Vaiz efendiler, cevimi-i şerifede kıssahanlık edeceklerine bdyk dünya w ahirete nâfı ve hayat-ı millete kefil olacak mesailden bahse himmet eylesder efkâr-1 umumiyede mevcut olan bu yolda birçok su-i zehablar pek çabuk mundafı’ olur." Nitekim Yeni Osmanlılarm davasından etkilenerek camilenlc verdiği hükümeti eleştiren vaazlarından dolayı bazı talebeleriyle birlikte kif edilen Sanyerli Sadık Efendi isminde ünlü bir dersiam, Namık KcmaT» takdirini kazanmıştır (Tanscl 1967; 1/199).
ftelenckscl vc mcKİern butun araçlanndan yararlanmaya çalışmıştır (Karpat 2001 127-8, Çelik 1994: 220, 306).
O^manirda, Avrupa omc^^ınde kamuoyunun modem dünyada karandı^ı öneme dikkat çeken ilk iaim Sadık Rıfat Paşa olmuştur (Mardin 1996; 210). Tanzimat döneminde teorik vc pratik gayretle kamuoyunun kavramsallaştırılmasında vc oluşturulmasında anahtar rol oynayan beş aydın olarak şunları sayabiliriz (Gcnccr 2004c): Sadık Rıfat (1807—56), Ahmed Cevdet (1823—95), İbrahim Şınasî (1824-71), Namık Kemal (1840-88) ve Ahmed Mıdhat (1844— 1912)
İngiltere vc Osmanlı’nm gelenekselci düşünürleri Burke vc Cevdet’in ikisi de miKİern dünyada geleneksel, organik topluluğun çözülmesiyle ortaya çıkan “kitlc-oyu”nun yıkıcı işlevinden endişe duyar. Aristo veya Burke (1955: 77—8, Minar 1960: 38—40)’dc oldu^ gibi organik cemaatin bilgeli^nin ifadesi kadim oy {ancirnt of>inions) veya geleneksel olarak ortak sıfatıyla nitelendirilen hukuk, his w devimlerinde oldug;u gibi ortak oy (common opinion) ola-
rak adlandırılır. Latince x*oxpopuH, \h>x Dei vccizcsinin de belirttiği gibi Burke, kamuoyunu politik karar-alma sürecinde bir kılavuzdan çok siyasaya fren işlevi gören ahlakı bir ajan olarak alır (Tafsilat, Genccr2dlla: 146-57).
Batı’da 1500 ^tlından itibaren tedricen kapitalizm, burjuvazi vc kamusal alanın (public sphrre) zuhuruyla ortak oy {common opinion')^ kamuoyuna {puhlic opinion) dönüşmüştür. Dahası Fransız Devri-mi’ndc olduğu gibi yeni bir dün>'a kurmaya yönelik radikal politi-ka\ia, ezelî sözleşmeyle kurulan siy'asî bedenin {body politic) organik uyumu kaybolmuş vc topluluk, kitleye vc ortak oy, kitle oyuna dönüşerek yıkıcı bir işlev kazanmıştır. Bu, gelmişten geleceğe uzanan sosyal bedenin değil. Devrim öncesinde görüldüğü gibi propaganda, kandırılma vc manipülayona açık, tutkulannın pıcşinde koşan, birlik vc uyumdan çok çoğulluk vc çatışmamda karakterizc kitlenin “oy"udur. Dahası kitle iletişim araçlarının zuhuruyla Habcr-mas gibi aydınların, artan okumuş grupların katıldığı buıjuva kamusal alanda eleştirel tartışmayla oluşacak rasyonel bir kamuoyu özlemi suya düşmüştür. Kitle toplumuna vc oyuna ilişkin bu kaygılar daha sonra XIX. vc XX. yüzyılda Gustave Le Bon vc jose Orte-ga y Gasset’de zirveye çıkacaktı.
bayan çantası modelleri sundu.

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder