-Bu (Kur an) eskilerin masallarından başka bir şey değil-dir.’W25)
Bu manada deriz ki: Geçmişte yaşayan zatların pek çoğundan, harika haller zuhur etmemiştir. Ömürleri boyunca, kendilerinden, beş altıdan fazla harika hal görülmemiştir. Hatta, bu evliya kafilesinin seyyidi Cüneyd-i Bağdadi’den, on keramet zuhuru anlatılmış mı, yoksa anlatılmamış mı? Bilinmez.
Sübhan olan Yüce Allah, Kelim’den (Musa’dan) haber vererek şöyle buyurdu:
“Biz Musa’ya açık dokuz ayet verdik.”(17/101)
Yüce Allah, bunu haber verdiği için biliyoruz.
Peki, anlatıldığı gibi, bu zamanın meşayihinden harika hallerin zuhur etmediği nasıl biliniyor?.. Belki de. Yüce Allah’ın veli kullarından öncekilerin ve sonrakilerin ellerinden harika haller her zaman zuhur etmektedir. Bunlar, iddia sahibinin bildikleri olduğu gibi bilmedikleri de olabilir.
Bir şiir:
Ne zarar, ufukta açılan şems-i dubaya;
Göz sahibi değilse biri, ona bakmaya.
İKİNCİ SUAL: Sadık taliplerin keşiflerine ve müşahedelerine şeytanın bir katkısı olur mu?.. Şayet olursa, şeytani bir keşif olduğu nasıl malum olur?.. Eğer şeytanın bir katkısı olmuyorsa... ilhama dayanan bazı işlerdeki yanlışlığın sebebi nedir?..
Bunun cevabı şöyledir:
En doğrusunu Allah bilir. Hiç kimse, Şeytanın katkısından mahfuz değildir. Peygamberlerde dahi, böyle bir şeyin oluşu tasavvur edilince, hatta gerçekleştiği de bilinince, evliyada olması daha fazla mümkündür. Nerede kaldı ki, sadık talipte olmasın..
Bu hususta netice mana şudur:
Peygamberler, Şeytanın anlatılan katkısına karşı uyanık durumdadırlar. Onlar, hakkı batıldan ayırdedebilirler. Nitekim bu manada Allahu Tealâ şöyle buyurdu:
“Allah, Şeytanın kattığı şeyi bozar, sonra ayetlerini hakim kılar.”(22/52)
Bu ayet-i kerime, yukarıda geçen manaya delâlet eder... Ve bir tenbih sayılır.
Ancak, anlatılan tenbih, evliyaya lâzım değildir. Zira onlar, peygamberlere tabidirler. Her ne şey, peygamberin getirdiğine aykırı düşerse... onu reddedip batıl olduğu görüşünü tutarlar.
Ancak, şeriatın sükût ettiği, nefyine ve isbatına hükmetmediği işte, hakkı batıldan kesin şekilde ayırdetmek zordur.
İlham zanna dayalıdır. Lâkin, anlatılan imtiyazın olmayışı sebebiyle velâyete kusur düşürülmez.
Çünkü: Şeriat hükümlerini yerine getirmek, peygambere tabi olmak; iki cihanın saadetine yeterli gelmiştir. Sükût ile geçilen işler, şeriat fazlası şeylerdir. Biz dahi, şeriat emrinin fazlasını yapmakla mükellef değiliz.
Şunun da bilinmesi uygun düşer ki: Keşifte yanlışlık, şeytanın katkısına münhasır değildir. Böyle bir şey, çok kere, kuvve-i muhayyilede, doğru olmayan hükümlerin tahayyülü ile de olabilir. Böyle bir şeyde asla şeytanın dahli yoktur.
Resulullah (sav) Efendimizi rüyada görmek, hakikat olan ba- ' zı hükümler almak da, üstte anlatılan kabildendir, anlatılan hükümlerin dışındadır. Yani: Şeytan’ın dahli burada da yoktur. Bu görülen surete. Şeytan’ın hiçbir katkısı yoktur. Zira ulemanın tercihli kavli şudur: Şeytan, Hayrü’l-Beşer Resulullah (sav)
ÜÇÜNCÜ SUAL: Keramet yollu tasarruf ile, istidraç yollu tasarruf ilk bakışta eşit görünürler. Bu durumda müptedi (işin başında bulunan) bir kimse nasıl anlar: Şu keramet sahibi bir velidir, şu dahi yalancı müddeidir ve istidraç sahibidir?..
Bunun cevabı şudur:
Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır. Bu karışık durumda, müptedi talih için açık delil, kendisinin sağlam vicdanıdır. Eğer kalbini, Sübhan Hakka meyilli ve ona cezbeli bulursa... Onunla olan sohbetinde Yüce Hakkın varlığını kendi özü ile bulursa... bilsin ki, o kimse: Keramet sahibi bir velidir. Anlatılanın aksini bulduğu takdirde, yakini olsun ki: O kimse yalancı müddeidir ve istidraç sahibidir. Şayet hiçbir şey bulamazsa, ancak, o avam halktan biri gibidir. Meselâ: Hayvanlar zümresine dahildir. Avama gizli duran bir şey de, havas zatlar katında, itibardan düşer. Zira, böyle bir şeyin menşei kalb marazıdır.
Nice şeyler vardır ki, onları bilmek, avam zümresine anlatılan değişik durumları bilmekten daha lüzumludur.
Bu mektubu, bazı marifet duyguları ile kapatalım ki, bu anlatacaklarımız, anlatılan şek ve şüpheleri gidermekte faydalı olur.
Bilmiş olasın ki, velâyet makamında elde edilen, Allah’ın huylan ile huy sahibi olmak, evliya zümresi için hasıl olan, Va-cib Tealâ’nın sıfatları ile sıfatı anmaktır. Lâkin bu münasebet, umum sıfatlarda, isim ve müşareket olarak meydana gelir, manaların hususi durumlarında değil. Zira böyle bir şey muhal olup hakikatların değişmesini gerektirir.
Hace Muhammed Pahsa Hz.lerinin;
“Allah’ın huyları ile huy sahibi olunuz.
Manasını beyan makamındaki tahkikatı, üstte anlatıldığı gibidir. Şöyle ki:
Yüce Allah’ın sıfatlarından biri Melik’tir. Melik sıfatının manası şudur: Her şeye tasarruf edip sahib olan. Bu mana açısından bakılınca, bir salik, nefsine tasarruf eder ve onu alt etmeye güçlü olursa... onun tasarrufu kalblerde de geçerlidir. Anlatılan sıfatla da sıfatlanmış olur.
Yüce Allah’ın bir sıfatı da; Semi’dir. Yani: İşitir, dinler.
Şayet salik, Hakkın kelâmını dinler, çekinmeden onu herkesten duyup kabul ederse, şüphesiz olan hakikatlarını ve gizli sırlarını anlarsa, ama ruh kulağı ile; işte o zaman bu sıfatla sıfatlanmış olur.
Yüce Allah’ın bir sıfatı da: Basir’dir. Yani: Görür...
Şayet bir salikin basiret gözü açık olur da, feraset nuru ile nefsinin ayıplarını görürse, başkalarının kemalini de müşahede ederse; yani; Herkesin, kendisinden daha faziletli olduğuna iti-kad ederse, işte o zaman bu sıfatla sıfatlanmış olur. Ayrıca, sübhan olan Yüce Hak, görür; onun görüşünde kendisi de vardır. Buna inanınca, bütün işlediği ameller. Yüce Hakkın kabulüne mazhar olacak şekilde işler.
Yüce Allah’ın bir başka sıfatı da; Muhyi’dir... Yani: İhya eden, canlandıran.
Şayet bir salik, terk edilmiş sünnetleri ihya etmeye devam ederse, anlatılan sıfatla sıfatlanmış olur.
Yüce Allah’ın bir başka sıfatı da: Mümit’tir. Yani: Öldüren. Şayet salik, bid’atlara engel olur da, onları sünnet yerinde kullandırmazsa, İş bu sıfatla sıfatlanmış olur.
Üstte anlatılan kıyasları sair sıfatlarda dahi yapmak mümkündür.
Avam halk:
“Allah’ın huylan ile huy sahibi olunuz.
Cümlesinden ayrı bir mana anlamaktadır. Bunun için de, şüphesiz dalâlet çukuruna düşmektedirler. Sanmışlar ki: Bir velinin ölmüş cesedi mutlaka diriltmesi gerekir ve kendisine gay-bi işlerin yolu açılır. Veya buna benzer işler. Bütün bunlar, görüldüğü gibi, bozuk zanlardır. Nitekim bir ayet-i kerimede bu
Mektûbat-ı Rabbânî
manaya şöyle işaret edildi:
“Zarının bazısı günahtır. ”(49/12)
Diriltme ve öldürme işinde harikalar, kerametler, sınırsızdır. Ama ilimler ve ilhama dayalı marifet duyguları en büyük ayetler olup, en üstün harikalardır. Bu mana icabıdır ki: Kur’an-ı Azim’in mucizesi, sair mucizelerden daha kuvvetli ve daha be-kalıdır.
İyice dikkat edilip bakılması gerekir. Bahar yağmuru gibi yağan bu ilimler ve maarif nereden nasıl olup gelmektedir?..
Bu ilimler, bu kadar çok olmalarına rağmen, tamamiyle şeriata uygun düşer, aralarında kıl kadar ayrılık yoktur. İş bu hususiyet, ilimlerin sağlamlığına delildir. Kaldı ki, Seyyidimiz Hazretleri Ks. dahi şöyle yazmıştı:
-Senin ilimlerinin hepsi sağlamdır.
Ama ne fayda?.. Şeyhimiz Hazretlerinin kelâmı size bir delil olmuyor ki... Durumunuz bu iken, kendinizi Hazret-i Şeyh’in emrine bağlı ve onun yolunda sanıyorsunuz.
Bundan daha başka ne yazayım?..
Bu suallerin, başta sakil (ağır) geldi. Ama bu ilimlerin ve maarifin zuhuruna sebep oldukları için sonunda güzel oldu.
Bu manada bir şiir şöyledir:
Hangi çirkindir ki, olmaya güzel yanı;
Zencinin dişini yıldız görür bakanı.
Hayret. Bundan önceki mektupta çokça ihlâs göstermiştiniz, Bunun sebebi olarak da, peşpeşe gördüğünüz iki rüya olduğu kanaatinde idiniz. Bunun için de şöyle yazmıştınız:
-O rüyaların tesiri o hadde getirdi ki... önceden olduğum hale gelmek için nedamet tahakkuk etti. O rüyalar beni tevbeye, inabeye ve iman yenilemeye getirdiler.
Bu yazdığın mektup üzerinden bir ay geçmedi; anlattığın durumdan bir ayrılma anlaşıldı sende. Tam geri bir şekilde önceki bozuk hale geçip değiştin. Hatta, o rüyaların ilkinde olduğun şekle geçtin. Şimdi o rüyalar, Şeytanın katması ve keşif hatası
olmaya bırakıldılar. O, önceki söz neydi? şimdilik bu durum nedir?..
Bir şiir:
Diyorsun ki:
-Şer işliyor falan,
Derim:
-Olmaz.
Zarar bizlere; vebali ona, bize kalmaz.
Selâm hidayete tabi olanlara; Mustafa yolunu tutanlara... Ona ve âline salâtlar ve selâmlar...
MEVZUU: Velayet, nübüvvetten daha faziletlidir diyenlerin aksine; nübüvvet velâyetten daha faziletlidir.
NOT: îmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Seyyid Ah-med’e yazmıştır.
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah, bize, size ve bütün Müslümanlara Seyyidü’l-Mürselin Resulullah’a tabi olmakta sebat ihsan eylesin.
O’na ve âline salâtların en faziletlisi, selâmların en kemallisi...
Sekr halinde, bazı meşayih şöyle demiştir:
-Velâyet, mübüvvetten daha faziletlidir.
Hatta bazıları, bu velâyetle nebinin velâyetini murad etmişlerdir ki: Veli’nin nebiden daha faziletli olacağı vehmi ortadan kalksın.
Lâkin iş, hakikatta anlatılanın aksinedir: Nebinin nübüvveti velâyetinden daha faziletlidir.
Velâyet halinde, gönül darlığından, çok kere halka teveccüh mümkün olmaz. Nübüvvette ise, gönül genişliğinin, açıklığının tamamı vardır. O kadar ki: Hakka teveccüh, halka teveccüh etmeye engel olmaz. Aynı şekilde, halka teveccüh dahi, Hakka teveccühe engel değildir.
Mektûbat-ı Rabbânî
Nübüvvette, teveccüh yalnız halka dönük değil ki, bu yüzden velayet ona karşı tercih edilir durumda bulunsun. Aynı zamanda o halka teveccüh içinde Hakka teveccüh dahi vardır.
48Üstte anlatıldığı gibi yanlış bir sözden Allah’a sığınmak gerek.
Yazılması maksad olan bir şey kaldı; anlatalım:
Şeyh Meyan Abdürrahim oğlu Şeyh Meyan Abdüllah’ın bu Fakir’e yakın akrabalığı vardır. Babası, uzun süre, Bahadır Han’ın hizmetinde kaldı. Kendisi muhtaç olup gözleri de görmediği için, çalışamaz haldedir.
Oğlunu gönderiyor ki, Bahadır Han’ın yanında kalsın. Bu hususta, sizden de bir işaret olursa... pek güzel olur.
Vesselâm...
MEVZUU: Kalbin selâmeti, Sübhan Hakkın (zatından) gayrını unutmakta oluşu.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Hakim’e yazmıştır.
Bilmiş olasın ki, Ehlüllah, kalbe bağlı nnarazların tabipleridir. Batıni illetlerin izalesi, bu büyük zatların teveccühüne kalmıştır. Onların sözleri ilaç, nazarları şifadır. Onlar öyle bir cemaattir ki, onlarla arkadaşlık edenler, hiç şaki olmazlar. Onlar, daima Yüce Hakkın huzurunda bulunurlar. Yağmur onların bereketi ile
Kalbe bağlı marazların başı, batini illetlerin başkanı şudur: Kalbin, Yüce Hakkın gayrına alâka (ilişki) peydah edip irtibat (bağlantı) kurması.
Bu türlü alâkadan ve irtibattan halâs olmayınca, ama tam olarak: Selâmet muhal iştir. Çünkü: Yüce Hakkın zatında ortaklığın yeri yoktur. Şu ayet-i kerime, bu manayı güzel anlatır:
“Dikkat ediniz, halis din Allah’ındır.”(39/3)
Bu kadarının dahi yeri yok iken: Yüce Hakka koşulan şerikin (ortağın) ağır basması ve ondan başkasını sevmek daha üstün gelirse... nasıl olur? Meselâ: Yüce Hakkın sevgisi, diğerlerine nazaran daha küçük ve daha az olursa gayet çirkin bir şey olur ki; hayasızlığın son kertesidir.
Herhalde burada hayadan murad,. Resulullah (sav) Efendimizin:
“Haya, imandandır.”
Hadis-i şerifindeki hayadır. Asıl haya, budur.
Kalbin, Yüce Hakkın gayrına alâka duymamasına alâmet: O’na yabancı ve O’ndan uzaklaştırıcı olan şeyleri tamamen unutmasıdır: Hakkın zatından gayrı ne varsa tamamen kalbden çıkmasıdır. O kadar ki, herhangi bir şey hatırlatmaya çalışılsa, yine de hatırlayamaz. Böyle bir hal geldikten sonra kalb nasıl eşyayı hatırlayabilir? Ehlüllah katında bu hal şöyle anlatılır:
-Fena.
Ve bu: Tarikatta atılan ilk adımdır. Kıdem (ezelilik) nurlarının zuhur başlangıcıdır. Hikmetlerin ve maarifin geliş kaynağıdır.
Bundan ötesi, ağaç dikenleridir. Bu manada bir şiir;
“O ki, bulmaz fena, Mevlâsının sevgisinde;
Nasipsizdir o kişi, kibriyası izinde.
b)Yüce Sübhan Hakkın zatına tam manası ile ikbal. Olduğunun beyanı.
NOT; İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Şeyh Sadred-din’e yazmıştır.
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Yüce Allah sizleri, erbab-1 kemalin ulaştığı son makama ulaştırsın.
Bilmiş olasın ki: İnsanın yaratılmasından gaye şudur: Kulluk vazifelerini eda ve devamlı Sübhan Hakkın zatına yönelmek.
Anlatılan mana: Seyyid’ül-evvelin vel-ahirini Resulullah’a kemal manada bağlılık ve uygunluk olmadan kolay olmaz. Salâ-vatların ekmeli, tahiyyatın en güzeli ona.., hem zahiren hem de batı nen.
Sübhan Allah, bizlere ve sizlere söz, fiil, zahir, batın, amel, iti-kad olarak; Resulullah’a tabi olmayı nasib eylesin. Allahu Tealâ, O’na salât ve selâm eylesin.
Amin! Ya Rabbel-Alemin.
Bu manada bir şiir:
Batıldır hep Hak’dan başka tuttukları;
Yazık onlara, batıldır taptıkları.
Noksan sıfatlardan münezzeh Hakkın gayrı olarak, her ne matlub ve maksud olursa, o tapılan bir şeydir. Yüce Hak’dan başkasına tapmaktan kurtuluş, ancak şu zaman hasıl olur ki: Hakkın zatından başka bir maksad kalmaya. İsterse bu yabancı maksad ahirete ait ve cennet nimetleri arasında bulunsun.
Ahirete ait nimetler, her ne kadar hasenattan sayılsalar da, mukarrebin makamını bulmuş zatlara göre seyyiat cümlesin-dendir.
Ahiret işlerinin hali üstte anlatıldığı gibi olunca, dünya işleri için ne buyrulur? Kaldı ki, dünya: Hakkın buğzettiği bir şeydir; yarattığı günden beri ona hiç nazar etmemiştir ve onu sevmek her hatanın başıdır. Onu sevenler ise, tarda (kovulmaya) ve lâ-
nete müstahak olurlar. Bu mana bir hadis-i şerifte şöyle anlatıl-dı:
“Dünya mel’undur; keza içindekiler de mel’undur. Ancak, Yüce Allah’ın zikri müstesna..
Allahu Tealâ, bizlere dünyanın ve dünya içindekilerin şerrinden kurtuluş ihsan eylesin. Seyyid’ül-evvelin vel-ahirin olan Sevgilisi Muhammed hürmetine. Ona salât ve selâm...
111. MEKTUP
MEVZUU: Tevhidin, Yüce Hakkın zatından başka şeylerden kalbi halâs etmekten ibaret olduğunun beyanı.
Buna münasip bazı şeyler.
NOT: jmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, şeyh Hamid Sünbühlîye (veya Sünbülî’ye) yazmıştır.
Allah’a hamd olsun. Selâm Allah’ın seçtiği kullara.
Bilmiş olasın ki: Tevhid, Hakkın zatından başka olan şeylerden, kalbi halâs edip kurtarmaktan ibarettir. Kalb, Yüce Hakkın gayrı ile alâka peydah edip kaldığı sürede; isterse bu alâka azdan daha az olsun... o kalbin sahibi tevhid erbabından olamaz.
Mücerred tevhid sözü ve tevhid itikatı: Fazilet erbabı katında fuzuli sayılır.
Evet... Elbette tevhid sözü lâzımdır ve tevhid itikadı gereklidir. Zira bu: Tasdik ve iman bahsinde muteberdir. Ama bir başka manada:
-Lâ Ma’bude illallah (Allah’tan başka ibadet edilen yoktur.)
Cümlesi ile:
"Lâ Mevcude illallah (Allah’tan başka varlık yoktur).
Cümlesi arasındaki fark açıktır.
İman tasdiki, ilmi olup vicdani idrak dahi bir başka halettir. Ama bu halete kavuşmadan dile getirmek mahzurludur.
Meşayihten bazıları bu tevhid babında kelâm etmişier^j Ama, onların durumu, şu iki şeyden hali değildir;
a)Onlar, bu hallerinde özürlüdürler.
b)Halin ağır basması üzerine kapalı kalmışlardır.
Bundan başka üçüncü durum dahi şu olabilir: Hallerini ya^
mak ve onları açıklamaktan maksatları, başkalarının halleri içjf^ bir mihenk taşı ve miyar (ölçü) olmasıdır. Ta ki, onların halindeki istikameti ve eğriliği hileler, anlayalar. Yoksa, böyle bir devletin husulü olmadan sırrı ifşa etmek memnudur (yasaktır).
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah, bizim gibilere, kemal erbabı zatların hallerinden nasib ihsan eylesin. Sünnet-i Seniyye-i Mustafaviyede istikamet üzere olmayı nasib eylesin. Resulullah Efendimiz ve onun şerefli âli hürmetine... Ona ve âline salâtlar ve selâmlar...
Başınızı ağrıtacak bir husus kaldı... Şöyle ki:
Bu dua mektubunu getiren Hafız Meyan Abdülfettah kibarza-dedir. Maişet sebeblerinin darlığı onu kerem sahibi zatların kapısına atmaya zorladı. Dilek: Onun arzusuna, meramına ermesidir. Yani has ve umumi manada ona iltifat bereketinizdir. Daha fazlasını yazmak baş ağrıtmak sayılır.
MEVZUU: Asıl mesele, ehl-i sünnet vel-cemaat (fırka-i naci-ye-kurtulan zümre) itikadı üzerinde tahakkuk etmiş olmaktır.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Şeyh Abdülce-lire yazmıştır.
Şanı yüce, noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah, bizim gibi müflisleri hak ehli zatların erdiği itikad hakikatine erdirsin. Yani: Ehl-i sünnet vel-cemaat. Razı olduğu amelleri işlemekte başarı ihsan eylesin. Ve bunu: Vaktimizin kârı kılsın...
Anlatılan amellerin semeresi olan güzel halleri nimet olarak
bizlere ihsan eylesin. Tam ve mükemmel manada bizleri zatına cezbeylesin.
Bir mısra:
Asıl iş budur; kalanı boş...
Bu fırka-i naciyenin itikadları ile tahakkuk etmeden hâsıl olan halleri ve vecidleri istidratçtan başka bir şey saymam. Onların hizlan ve mahrumiyetten başka bir şey olacaklarını sanmıyorum.
Eğer bize, bu fırka-i naciye ehli olan zatlara bağlılık devletiyle bir şey ihsan edilmişse memnun olalım ve onun şükrünü edaya çalışalım.
Eğer bize bu bağlılık verilir de, haller ve vecidler hiç verilmezse ne gam çekelim, ne de üzülelim. Bunun için razı olalım. Ve diyelim:
-En uygunu ve en güzeli budur.
Halin ve sekrin ağır basması ile, meşayihten bazı zatlardan zuhur eden ve ehl-i hak zatların isabetli görüşlerine ters düşen bilgi ve marifetlerin menşei keşif olduğundan, kendileri mazurdur... Dileğimiz o ki: Kıyamet günü bununla muaheze olunma-yalar. Hatta, onlar için bir müçtehid hükmü bulunsunsa, kendilerine bir ecir verilsin.
Hakikat, hak ehli olan ulema yanındadır. Allah onların çalışmalarını makbul eylesin. Zira, alemlerin ilimleri, mübüvvet kendiliğinden alınmıştır. O nübüvvet sahibine salât, selâm ve tahiy-yet... İş bu ilimlerin esas kaynağı, kat’j vahiyle teyid edilmiştir.
Ancak, sofiyye zümresinden bazı zatların maarifeti, keşfe ve ilhama dayanır. Hem keşifte, hem de ilhamda hata yolu bulunabilir.
Keşfin ve ilhamın sağlamlığına alâmet odur ki: Ehl-i sünnet vel-cemaat ulemasının ilimlerine mutabık buluna... Kıl kadar olsa dahi, aralarında bir aykırı durum olursa... doğruluk çemberinden çıkar.
Asıl sağlam ilim ve açık hakikat budur. Hakkın harici (gerçek
Mektûbat-ı Rabbânî
dışı) olan da, ancak dalâlettir.
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Yüce Allah, bizlere ve sîzlere Seyyid’ül-Mürselin Resulullah’a tabi olmakta istikamet nasip eylesin; zahir, batın, amel ve itikad hususlarında... O’na ve âline salâtların ekmeli, selâmların en faziletlisi.
Selâm sizlere ve hidayete tabi olanlar.
aMüptedinin cezbesi He, müntehinin cezbesi arasındaki farkın beyanı.
b)Meczupların müşahede ettiği, önceleri kalbin üstünde bulunan ruhtur. Halbuki onlar, bu müşahedeyi Hakkın müşahedesi olarak haya! ederler.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Cemaleddin Hüseyin’e yazmıştır.
Allah’a hamd olsun. Selâm, Allah’ın seçtiği kullara.
Bilmiş ol ki: Incizap ve incirar (salikin cezbe ve tasarrufla yükseltilmesi), ancak salikin makamının bir üstündeki makama olur; daha yüksek makamlara değil. Müşühede ve benzeri durumlarda dahi hal beyledir. Henüz sülûke girmeyen meczuplara üstte anlatılan cezbe nev’inden bir şey yoktur. Bunlar için ancak, kalb makamında iken, ruh makamına bir incizap vardır. Bu dahi, kalb makamının üstündedir. Asıl İlâhî incizap (çekilip alınma), ancak müntehinin (tarikatta son makama çıkanın) cez-besindedir ki, bunun üstünde bir makam yoktur. Amma, bidayet cezbesinde müşahede edilen, nefhedilmiş (üflenmiş) ruhtan başkası değildir. Yani: Adem’e üflenen ruh.
Bu ruh, kendi asli suretinden yaratıldığından, ki bu manada şu hadis-i şerif vardır;
^‘Allahu Tealâ, Ademi kendi sureti üzerine yarattı.
Bu ruhun, az da olsa cisimler alemi ile münasebeti olduğundan; bazı kereler bu müşahedeye:
-Kesrette ehadiyet müşahedesiadını verdiler; bazen de:
-Maiyyet (beraberlik) dedikleri olmuştur.
Her ne olursa olsun; mutlak fena husulü olmadan Yüce Hakkın müşahedesi tasavvur edilemez. Bu fena hali dahi, sülûkün nihayetinde bir tahakkuk edecektir.
Bir şiir:
Oki bulmaz fena, Mevlâsının sevgisinde;
Nasipsizdir, o kişi, Kibriyası izinde.
Bu son anlatılan müşahedenin, bu alemle asla bir münasebeti yoktur. Şekillerin herhangi biri ile, bu alemle bir münasebeti olsa, o Sübhan Hakkın müşahedesi değildir. İki müşahede arasındaki fark da budur. Eğer bu alemle münasebeti kesilirse; işte o: Şühud-u İlâhinin alâmetidir. Aslında buna:
-Şühud... denmez ama, ibare darlığından ötürü öyle deniyor. Yoksa bu nisbet, misli ve keyfiyeti olmayan bir şeydir. Tam olarak, ona intisab edilmiş gibi bir halettir. Zira o Melik Zat’ın ihsanlarını
MEVZUU: Seyyid'ül-mürselin Resulullah'a tabi olmaya teşvik. Ona ve âline salâtlar ve selâmlar...
NOT: jmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu. Sofi Kurban’a yazmıştır.
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah bizleri ve bizim gibi müflis, aciz, oturup kalan kimseleri evvellerin ve ahirlerin efendisine tabi olmak devleti ile şereflendirsin. O öyle bir zattır ki, isimlerin ve sıfatların kemâlatı, onun muhabbet denizinde toplanıp zuhur meydanına çıktı. Ve Allahu Tealâ, onu kâinatın tümünden daha faziletli kıldı. Ona salâtlann en faziletlisi, ona se-
Fazilet, Resulullah (sav) Efendimizin sünneti ile uyuşmaya dayalı; meziyet, onun şeriat emirlerini yerine getirmeye bağlıdır. Ona ve âline salât, selâm ve tahiyyet...
Meselâ: Bu bağlılık üzere gerçekleşen bir gündüz ortasında uyumak, böyle bir bağlılık bulunmamak üzere binlerce geceyi ihya etmekten daha faziletlidir.
Ramazan Bayramı günü yemek, ki şeriatın emri budur, son-suzların sonsuzluğuna kadar oruç tutmaktan daha faziletlidir ki, böyle bir şeyi şeriat emretmemiştir.
Şeriatın emrine uyarak bir parça ip ihsan etmek, insanın kendi nefsinin hesabına göre, dağlar kadar altın harcamaktan daha faziletlidir.
Şöyle rivayet edildi: Hazret-i Ömer (ra) bir keresinde sabah namazını cemaatle kıldı; sonra ashabı şöyle bir gözden geçirdi. Onlardan bir şahsı aralarında göremeyince sordu. Dediler ki: -O, geceleri ihya etmektedir. Belki, bu sırada uyku ağır bastı, gelemedi.
Şöyle dedi:
-Keşke bütün geceyi uykuyla geçireydi, ama sabah namazını cemaatle kılaydı. Bu, kendisi için daha faziletli olurdu.
Bu mana böyledir. Görmez misin ki: Delâlet ehli, çokça riyazet irtikâp ettikleri, zorlu çabalara giriştikleri halde, onların hiç itibarları yoktur; hatta zelil durumdadırlar. Yani: Allah katında... Bunun sebebi: Hak şeriata uymayışlarıdır. Onların bu yaptıkları güç işlere bazı ecir var ise de bu: Dünyaya ait menfaatlere göredir. Dünya ve içindekiler nedir ki, onun bir kısmı için bir değer biçilip itibar edilsin.
Bu dünyalık için zorlu çalışanların misali, temizlikçilerin mısa
lidir. Bunların çalışması herkesten daha zordur. Ücrete gelince, herkesten az ücret alırlar.
Şeriata tabi olanlara gelince, bunların hali başkadır. Sırf cevahir üzerinde çalışanlara benzerler. Lâtif elmas işleyenlere benzerler. Çalışmaları onlara nazaran daha az olduğu halde, aldıkları ücret tam tersine pek fazladır. O kadar ki, bunların bir saatlik çalışmalarının kazancının, diğerlerinin yüz binlerce katına çıktığı olur.
Bu anlatılan işlerin inceliği şuradadır:
Bir kişi, ameli şeriata uygun olduğu için Sübhan Hakkın rızasını kazanmış olur. Bunun aksi dahi. Hakkın razı olmadığıdır.
Durum böyle olunca. Hakkın razı olmadığı bir şey, nasıl olur da sevaba hak kazanır. Sevab olmadığı gibi sahibine ikab sebebi olur.
Anlatılan işin manası, bu mecazi alemde dahi görülür ki, azıcık nazar etmekle durum açık bir şekilde anlaşılır.
Bir şiir:
Alile gidenin bulduğu illet olur;
Şerife meyledenler dahi şeref bulur.
Bütün saadetlerin başı ve aslı: Sünnete tabi olmaktır.
Bütün fesatların aslı ve maddesi: Şeriata muhalefettir.
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah, bize ve size Seyyi-dü’l-mürselin Resuiullah (sav) Efendimize tabi olmakta sebat ihsan eylesin.
Vesselâm...
MEVZUU: Bizim katetmekte (aşmakta) olduğumuz bu tarikatın hepsi yedi adımdır.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Şeyh Abdülha-lik Dehlevî’ye yazmıştır.
En güzeli, dostların sözleri.
Bilesin ki: Katetmekte (aşmakta) olduğumuz bu tarikatın (yolun) hepsi yedi adımdır... Şöyle ki;
a)İki adımı hak aleminde.
b)Beş adımı da, emir aleminde.
Emir aleminde atılan ilk adımda, fiiller tecellisi zâhir olur; İkincisinde ise zâti tecelli olur. Üçüncü adımda ise zâti tecelliye başlayış gerçekleşir. Sonra sonra, kemalât derecelerinin değişik durumlarına göre, tecelliler olur ki; bu olacaklar, erbabına gizli değildir.
Bütün bu olacakların hepsi, Seyyidü’l-evvelin vel-ahirin Re-sulullah (sav) Efendimize tabi olmaya bağlıdır. Salâtların ekme-li ve selâmların en faziletlisi O’na...
-Bu tarikat ki, adımdır diye anlattıklarının manası şudur: Alem-i Halk ve Alem-i Emir... O iki adımdan murad da bu olsa gerek... Ama icmal yollu... Talibin nazarında işi kolaylaştırmak için söylenmiştir.
Ancak, işin hakikati, Sübhan Allah’ın tevfiki ile benim yaptığım tatbikat olmuştur.
a)Kalbin selâmetinin, Yüce Hakkın zatından gayrını unutmaya ve tam olarak kalbden gidermeye kaldığının beyanı.
b)Bu düşük dünya ile meşgul olmayı engellemeli ki, ona rağbet hasıl olmaya.
NOT; İmam-r Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Ahmed LahorTye yazmıştır.
Pek kıymetli mektubunuz ulaştı ve kalbin selâmeti ile alâkalı olarak yazdıklarınız anlaşıldı.
Evet... Kalbin selâmeti, Yüce Hakkın zatından başkasını
unutmaya ve kalbden gidermeye kalmıştır. Bu unutma o hadde ulaşmalı ki: Zorla hatırlatılmaya çalışılsa dahi, hatıra gelmemeli. Bu takdirde, başkasını hatırlamanın manası kalmaz. İş bu halet anlatılırken şöyle denir;
-Fena-i kalb... (Yani: Kalbin fenaya varması)
Akıllı olana yakışan odur ki; Himmetini yüce tuta. Cevizle muzla yetinip kalmaya.
“Allah, üstün himmetli olanları sever.
Manasındaki hadis-i şerif bu manayadır.
Bu düşük dünya ile çok meşgul olmakta, bu düşük işlere karşı rağbet hasıl olması korkusu vardır.
Kalb selâmeti babında anlatılan kadarı ile yetinme; bu kadarına kanma. Öyle olduğu takdirde bu kalb selâmetinden geri dönülmesi de mümkündür.
Mümkün olduğu kadar dünya meşguliyetine gitmemeli; ta ki: Dünya metaı olan şeyler karşı rağbet hasıl olmasın. Allah korusun, sonra zarara uğrarsın. Bu da yakışmaz.
Fakirlik halinde temizlikçi olarak kalmak, zenginlik halinde meclisin başına kurulup oturmaktan daha faziletlidir.
Yakışan odur ki: Bütün himmet, tam manasiyle fakirlik ve sıkıntı içinde geçecek günler için harcansın.
Zenginlikten ve zengin kimselerden kaçI Hem de arslandan kaçarcasına.
MEZVUU: Başta iken kalbin hisse tabi (uymuş) olduğu; niha-
yette (sonda) bu tabi olmanın (uymanın) kalmayacağının bey^Dı NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Muhattı! med Yar Bedahşî’ye yazmıştır.
Mevlâna Yar Muhammed unutmamış olacak: Kalb bir müd. det hisse tabidir.
Hiç şüphe yok ki, her ne şey histen uzak ise... (Yani: Zahiri duygulardan) o şey, kalbden dahi uzak olur. Bir hadis-i şerifte;
“Bir kimse gözüne sahib olmazsa, onun yanında kalb yoktur” buyuruldu ki, bu mertebeye işaret etmektedir.
İşin nihayetinde kalbe tebaiyet (uyma) olmayınca; kalb uzak olduğu için, bir şeyin uzaklığı hisse tesir etmez.
Bir şeyin yakınlığı varsa, bu yakınlık kalb yakınlığı hasebiyle-dir; uzak olursa, bu da his hasebiyledir.
Üstte anlatılan mana icabı olarak tarikat meşayihi, müptedi-nin (ilk başta olanın) ve mutavassıtın (ordakinin), kâmil mükemmel şeyhin sohbetinden ayrılmasına cevaz vermezler. Hülâsa...
-Hepsine erişilmezse de, hepsi terk edilmez.
Hükmüne göre, bu tarikata devam etmek gerekir. Tam manası ile, ayrı cinsin sohbetinden kaçınmalısın.
Şeyh Meyan Müzzemmil’in kudumunu, saadetin öncüsü bilerek sohbetini ganimet saymalısın.
Çoğu zamanlarını, onun sohbeti ile geçir. Zira o zat: Kıymetli bir varlıktır... cidden böyle.
MEVZUU: Ehlüllaha itiraz eden cemaatın ziyanı.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Kasıım Ali BedahşTye yazmıştır.
Sevenlerimizden Mevlâna Kasım Ali’nin gönderdiği mektup ulaştı; içinde yazılanlar açığa çıktı.
Allahu Tealâ şöyle buyurdu:
“Kim ki iyi amel işlerse, kendi lehinedir; kim de kötü amel işlerse, bu da kendi aleyhine olur.”(41/46)
Hace Abdullah Ansarî şöyle dedi:
-İlâhî, birini helak etmek dilersen, aleyhimize düşür.
Bir şiir:
Korkarım bir kavmden ki, aşıklara gülerler.
Alınır imanları, uzaklaşıp giderler.
a)İktida edilen (uyulan) şeyhin sohbetine devam etmeye teşvik.
b)Kâmil zatlar bazı nakıs (noksan halli) müridlerine; iyi niyet ve doğru gaye ile, zaman zaman tarikat talimi yapmalarına cevaz verirler.
NOT: Imam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Mir Muham-med Numan’a yazmıştır.
Mir’in hizmetçileri ile gönderilen mektup ulaşmıştır.
Bu tarikata, bir manada:
-Cünun (delilik)... lâfzı uygun düşer. Bir hadis-i şerifte bu ma-la şöyle anlatıldı:
“Sizden hiçbiriniz, kendisine: Mecnun (delirmiş) denme-ikçe elbette mü’min olamaz.”
Bir kimsede cinnet alâmeti varsa, onun, insanların ve çocuk-rının işini yönetmekten ayrılma durumu da vardır. Böyle olun-ı da, tefekkür yönü ile şöyle veya böyle bir derlenip toparlan-a haline kavuşur.
Bu cinnet, sizin yaratılışınızda mevcuttur. Ama siz onu, ömrü
olmayan geçici sebeplerle örtüp gizlemeye çalışıyorsunuz. Bu nun için ne yapabiliriz?
Bu ayrılmada, cidden bir münasebetsizlik anlaşılıyor. Derhal bırakman uygun olur. Gücün yetmediğine inanarak, sureta on. dan bir uzaklaşma çıkarmalısın.
Şundan ki: Bu taifenin cemiyeti (gönül birliği), bu halkın içinde bulunduğu cemiyetten pek ötededir. Bu halkın cemiyetine sebepler arasında, bu taifeyi dağıtmak vardır. Uygun düşer ki: Halkın dağılmasına sebeb olacak işlere teşebbüs edile; ta ki: Bu taifenin birliği sağlana.
Şayet bu taifeye, sair halkın cemiyeti içinde bir yer verilirse, bundan korkulmalı ve Cenab-ı Hakka iltica etmelidir. Ta ki bu cemiyet; Ruha bir afet olmasın.
Palanın ve filanın durumu ile kıyas yapmak uygun değildir. Zira iş tamamiyle bitmedikten sonra, değişik derecelere göre noksan mertebeler olacaktır.
Bir mısra:
Küçük görme dostlarından ayrılığı, az olsa da...
Kemal derecesine ermeden, bazı müridlere tarikat talimi için icazet vermek, tarikat meşayihinin âdetidir. Nitekim Hace Ba-haeddin Nakşibent Hz. Mevlâna Yakub Çerhî’ye, tarikat talimi yaptıktan ve bazı menzillere sülûkünü sağladıktan sonra şöyle dedi:
-Ey Yakub, bizden sana her ne ulaşırsa, onu halka ulaştır. Halbuki kendisine ayrıca şöyle de demişti:
-Benden sonra, Alaeddin’in hizmetinde olacaksın.
Böylece o, işlerinin çoğunu Hace Alaeddin’in hizmetinde gördü. Bunun içindir ki, Mevlâna Abdurrahman Cami, kendisini başta, Hace Alaeddin’in müridleri arasında saydı; sonradan, ikinci defa Hace Nakşibend Hz.ne bağlandı.
Hülâsa: Bu dağınıklığın ilacı, manen derlenip toparlanmış, gönül birliği bulmuş kimselerle sohbettir.
Tekrar tekrar ve tekidli olarak yazdılar ve biz de işittik ki:
(Vlevlâna Muhammed Sadık askerliği tercih etmiş; dervişlerin vaziyeti ve halini terk etmiş. Yazık, çok yazık o kimseye ki: Alâ-i illiyyin’den esfel-i safiline (yüceler yücesi halden, aşağıların aşağısına) düşer...
Onun hali şu iki şeyden hali değildir:
a)Askerlikte kendisine yine gönül birliği verilir, manen toparlanır.
b)Yahut, üstte anlatılan hal kendisine verilmez.
Şayet vrilirse ne alâ, verilmezse beter olur.
“Rabbımız, bize hidayet verdikten sonra kalblerimizi kaydırma. Şanından bize rahmet hibe eyle. Çünkü sensin Veh-hab.”(3/8)
MEVZUU: Gönül birliği bulan zatlarla sohbete teşvik.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Mir Muhammed Numan’a yazmıştır.
Mir’e unutkanlık gelmiş gibi. O kadar ki: Selâmı, tahiyyeti (saygıyı) dahi hatırlayamaz oldu.
Fırsat azdır; onu da, en zaruri işlere sarf etmek zaruridir. Bu zaruri iş dahi: Erbab-ı cemiyetin (gönül birliği olanların) sohbetidir. Ne şey olursa olsun, hiçbiri bu sohbet yerine geçemez.
Resulullah’ın (sav) ashabını görmez misin?.. Bu sohbet bereketi ile, peygamberler hariç, başkalarından daha üstün tutuldular. İsterse onlardan başkaları: Veyse’l-Karani ve Ömer-i Mer-dani (Ömer bin Abdülaziz olup adaleti, dürüstlüğü, iç ve dış ilimleri kendinde toplaması, hem velilik hem de emirlik selâhiyetle-rine sahip olması ve dört halife devrini ihya etmesi sebebiyle kendisine İkinci Ömer denildiği gibi, doğruluğu, hakseverliği ve yiğitliğiyle maruf olduğu için hakkında “Merdani” tabiri kullanılmıştır) olsun. Halbuki bu ikisi, derecelerin nihayetine ulaşmış; kemalâtın sonuna ermişlerdir. Haliyle sohbet hariç. Hiç şüphe
yok ki: Muaviye’nin hatası, bunların sevabından hayırlıdır. (Bu sözü, mücerret yanlışın mücerret doğrudan daha üstün tutulduğu şeklinde anlamaktan sakınmak gerekir. Burada üstün tutulan Resulullah Efendimiz’e sevgi ve sadakattir. Bu sevgi ve sadakat her kimde daha fazla ise o üstündür. Her şeyin doğrusunu ancak Allah bilir.) Ama bu hayırlı oluş, sırf ResuluKah’ın sohbeti, bereketi ile olmaktadır. Amr b. As’ın sehvi (yanılması) dahi aynı gerekçe ile onların sevabından fazilet itibarı ile daha ileridir. Zira, o büyük zatların imanı; Resulullah (sav) Efendimizi görmeleri ile şühuda dayalı bir iman olmuştur. Meleğin gelmesi, vahyi müşahede, mucizeleri açıktan görmek, onların İmanını müşahede derecesine çıkarmıştır. Diğer bütün kemâlatın asılları olan anlatılan kemalâtta, ashabdan başkaları için ittifak olmadı.
Eğer Veyse’l-Karani, Resulullah ile sohbetin bu derece üstünlüğünü bilmiş olsaydı; hiçbir şey, onu bu sohbetten alamazdı. Bu fazilete, eşyadan hiçbirini tercih etmezdi.
“Bu, Allah’ın fazlıdır; onu dilediğine verir. Ve Allah büyük fazlın sahibidir.”(62/4)
Bir şiir:
İskender midir bulan o suyu nihayet;
Hayat onunladır; yeter mi hiç mal, kuvvet.
Allah’ım, bizleri bu dünyada o büyüklerin asrında yaratmadın; bari ahiret aleminde bizi onların zümresi ile haşreyle... (Onların topluluğuna kat)
Seyyidü’l-Mürselin hürmetine... O’na ve diğerlerine salât,ta-hiyyet ve selâmlar.
Vesselâm...
a)Bu Tarikat’m yedi adım üzere olduğu takarrür ettiğinin (kararlaştırıldığının);
b)Müridierinden bazılarının, altıncı adımda vâsıl olduğunun beyanı.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Mir Muham-med Numan’a yazmıştır.
Mir’in hizmeti elbette bilinmektedir.
Bol bol dualar okunduktan sonra... söze başlayalım;
Aradan uzun bir süre geçtiği halde hallerinize ittıla olmadı, (durumumuz bilinmedi). Bu taraftaki dervişlerin hallerinden dahi haber sorulmadı.
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah’a hamd ü şükürler olsun; buradaki dervişlerin halleri iyidir.
Bunların durumlarından bir miktar bahsedelim. Şöyle ki:
Ey Muhubb-i Sadık,
Takarrür etti ki, bu tarikat tam olarak yedi adımdan ibarettir. Ama, kardeşlerden bir topluluk, işlerini yedi adımda toplamaya muvaffak oldular.
Bir başka taife dahi, dört adımda işini bitirdi.
Bir başka taife dahi üç adımda işini tamamladı; bunların her biri kendi değişen derecesine göre elde edeceğini elde etti.
Üç adımda işlerini tamamlayanların, tarikat yönü ile insanlara faydalı olmaya güçleri yeter. Daha az adımda işlerini tamam edenleri var hesab eyle.
Akıllıya yakışan odur ki, himmeti yüce ola. Düşük ve küçük şeylerle iktifa etmeye.
Bundan daha fazla yazmaya vakit müsait değil.
Vesselâm...
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Tah,> Bedahşî’ye yazmıştır.
Mevlâna Tahir, bizi mazur görünüz. Mevlâna Yar Muham. med, nakil (göç) sebebini size anlatacaktır. Şöyle ki:
Hind tarafına sefer, kararlaştırılmıştır. Gidip çoluk çocuğun halinden haberdar olmak gerekir.
-Kalanı karşılaşınca görüşürüz, meseli (sözü) meşhurdur. Huzurun devamı için ağyar ile karışıp görüşmekten sakınmak zaruridir. Üstün himmetli olmalı; her kolay gelen işle yetinip kalmamalıdır.
Bir şiir:
Nurların nuru doğdu doğan nura varmak uğruna; Batı’dan, lamba ve yıldızdan geçip koyulduk yoluna.
Bu zamanın dervişlerinden pek çoğu, gösteriş ve iktifa makamında durmaktadırlar. Yani; Az bir şeyle yetinirler. Böyleleri-nin sohbeti, öldürücü zehirdir. Arslandan kaçar gibi, bunlardan kaç.
Bu yolun devamlısı ol...
Rüyalara pek itibar yoktur; zira, yorumlama sahası pek geniştir. Bu yüzden olur ki: Hayali şeylerle aldanırlar. Bu da yakışmaz.
Bir şiir:
Nasıl erilir o saadete hep oralar;
Yüksek yüksek dağlar, tehlikeli uçurumlar.
Vesselâm...
MEVZUU: Nafile ibadetlerin edası hac dahi olsa (aşırısı) ma-layani sınıfına dahildir. Farzlardan herhangi bir farz kaçırılabilir.
NOT. İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Tahir Bedahşî’ye yazmıştır.
Rüşd manasında pek ileri kardeşimin mektubu vâsıl oldu. Kadehi, taallukat kirlerinden daima temiz kalsın.
Bir haberde şöyle rivayet edildi:
“Allahu Tealâ’nın kulundan uzaklaşmasının alâmeti odur ki: Onu, kendisine lâzım olmayan işlerle meşgul eder.”
Nafile ibadetlerden herhangi biri ile meşgul olmak, hem de farzlar arasında bir farzdan yüz çevirmek suretiyle... lüzumsuz işlere dahildir.
Halini teftiş etmelisin. Ta ki bilesin; İştigalin nedir?.. Farz mıdır, yoksa nafile mi?.. Nice mahzurlar vardır ki, nafile haccın edasında İşlenir.
Uygun olan odur ki; Yeniden düşünüp mülâhaza edesin.
Aklı başında olana bir işaret yeter.
Selâm size ve arkadaşlarınıza.
a)Haccın vücubu için güç yetmesinin şart olduğu.
b)Güç yetmesi almadan hacca gidişin, vakti boşa harcamak olduğunun beyanı. Bilhassa matlub olanı elde etmek şanında.
NOT; İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Tabir Bedahşî’ye yazmıştır.
Kardeşim Hace Muhammed Tahir Bedahşî’nin mektubu ulaştı.
Allah’a hamd ve şükürler olsun ki: Dervişlere karşı ihlâsı ve onlara muhabbeti kesllmemiştir. Halbuki aradan geçen uzun zamanın ayrılığı vardı. Ve bu: Büyük saadete alâmettir.
Ey Muhib,
Hac seferi için izin taleb edip sefere çıkacağın zaman, veda sırasında:
Lâkin her ne kadar kasdettimse, istihare uygun düşmedi. Bu babda bir cevaz anlaşılmadı. Zaruri olarak kalmayı tercih ettim Başta, bu gidişinizde, dervişler için bir yarar yoktu. Ama şevkinizi gördüğüm için açıktan size engel olmadım.
Halbuki, hac yoluna çıkmaya güç şarttır. Oraya gitmek için, her bakımdan yeterli bir güç sahibi olmayınca, vakitleri boşa harcamak olur.
Zaruri olmayan işlerle meşgul olmak, ehemmiyetli işleri bırakmak olur ki, yakışmaz.
Anlatılan durumu, size mükerrer olarak yazdım; daha önce size ulaştı. Söylenecek söz budur; artık serbestsiniz.
a)Alemin büyüğü ve küçüğü Hâhî isimlerin ve sıfatların maz-harlarıdır.
b)Alemin mahluk olma ve mazhariyetten başka Allahu Tealâ He hiçbir münasebeti yoktur.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.feri bu mektubu, Mir Salih Nisa-burVye yazmıştır.
Allah’ım, eşyayı bize olduğu gibi göster.
Bilmiş olasın ki: Alemin hepsi, büyüğü küçüğü, isimlerin ve İlâhî sıfatların zuhur yeri olmuşlardır. Onun, şuunatının ve zati kemalâtının görülme yerleridir. Yani: Aynaları.
Şanı Yüce Sultan, gizli bir hazine ve saklı bir sır idi.
OSübhan Zat, kemalâtını saklı durumdan açığa çıkarmak diledi, icmal (toplu) manadan tafsile (ayrıntılara) geçirmek istedi. Bunun üzerine halkı yarattı. Hem de, zatı ve sıfatı ile, yüce ve mukaddes zatına delâlet eder bir şekilde.
Bu alemlerin, yaratıcısı ile asla bir münasebeti yoktur, ancak: Onun yarattığı mahlukun, esmasına ve şüunatına delil olmala-
rından başka.
Bu makamda: İttihad, maiyyet, ihata (birlik, beraberlik, sarana) nisbeti, sereyan, zati maiyyet hükmü, ancak halin ağır bas-fnası ve Allah sevgisi sarhoşluğunun taşkınlık vaktinin sonucu olmaktadır.
Halbuki, haller! İstikamet üzere olan büyükler -ki onlar ayıklık kadehinden içmişlerdir- bu alem için yaratıcısına karşı mahluki-yet ve mazhariyet durumundan başka bir durumu isbata kalkmazlar. İhata, sereyan ve ilmi maiyeti dahi, hak ehli bilginlerin kavline göre konuşurlar. Allah onların çalışmalarını şükrana lâyık eylesin.
Asıl şaşırtıcı iş, bazı sofiye mensuplarından gelmektedir. Bazı zati nisbetleri isbata çalışırlar. Meselâ: İhata ve maiyet gibi. Halbuki, bütün nisbetleri zattan ayırma babında dahi itirafları vardır. Hatta zata bağlı olan sıfatları yok sayıp sadece zatı var sayarlar. Böylece sıfatları zattan ayırırlar. Bu bir tenakuz değil midir?
Anlatılan tenakuzun defi için, zatta mertebelerin isbatı zordur. Bu, felsefe mensuplarının tetkikatı gibi oluyor.
Sağlam keşif sahibi kimseler, zatı ancak şöyle müşahede ederler: Hakiki basit... Bunun ötesinde olanlar, ne olursa olsun isimlere dahildir.
Bu bahsin tahkiki için, onu bir misalle beyan edelim. Şöyle ki:
Derin bilgin, mütefennin bir kimse, meselâ saklı kemalâtını açıklamayı ve onları bu zuhur meydanında göstermeyi ister.
Bunun üzerine harfler ve sesler icad eder. Ta ki, bu harf ve sesler perdesinde kemalâtı cevelân etsin.
Bu beliren suretle, o saklı manalarla, bu harf ve seslerin bir münasebeti yoktur. Ancak bu harf ve sesler, o gizli manaların zuhur yerleri ve saklı kemalâtın aynalarıdır.
-Bu ses ve harfler, o saklı manaların aynıdır, sözünde hiçbir mana yoktur.
İşte, ihata ve maiyet hükmü dahi bu suretteki gibi olup, vakı> aya mutabık değildir. O kadar ki, manalar, o saklı sadeliği ile durup hiçbir bozulma olmamıştır. Ne zatında ne de sıfatında.
Ancak bu manalar ile ona delâlet eden bu harf ve sesler arasında delil ve medlul yolunda bir münasebet bulunduğundan, bazı fazladan manalar hayal edilmektedir. Halbuki o saklı manalar, hakikatta, münezzeh ve müberradır. Yani; Hayal edilen o zaid manalardan ayrıdır.
Bu meselede, bizim inancımız budur. İtihad, ayniyet, ihata, maiyet cinsinden mazhariyet ve mir’atiyet (zuhur yeri ve aynalık) üzerine fazladan yapılan isbat, sekir (manevi sarhoşluk) halinden gelmektedir. Halbuki Yüce Hakkın zatı, hakikatta bu nis-betten ve münasebetten ari ve beridir.
Toprak ne, Rabbü’l-erbab ne?..
Üstte anlatıldığı manada, zahiriyet ve mazhariyet yönünden az bir münasebetin oluşuyla, ister Vahdet-i vücud denilsin, ister denilmesin.
Belki de, vakıada müteaddid vücudlar vardır. Lâkin asalet, ziHiyet, zahiriyet ve mazhariyet itibarı mevcudda bir değildir (Bazılarına göre, bu görüş çürütülmüştür). Bundan sonrası, vehimlerden ve hayallerden ibarettir.
Ne var ki, bu görüş, ayniyle Sofistai’nin yoludur ki, alemde hakikatin isbatı, onu vehim ve hayal oluştan kurtaramaz. Sofistai’nin maksadı dahi budur.
Bu manada bir şiir;
Bilirsen onu kimdir sen nesin başta;
Bulursun kendini hemen o yüce zatta.
Kimin gölgesi olduğunu bir bilsen, Gam çekmezsin yaşasan veya ölsen.
MEVZUU: Hak yoluna talib olan bir kimsenin:
a)Afaki otsun, enfüsî olsun (içte veya dışta), batıl ilâhları red etmeye.
b)Hak Mabud’u isbat etmeye.
İhtimam göstermenin gerekli olduğunun beyanıdır.
NOT. İmam-ı Rabbani Hz.lerî bu mektubu, Mir Salih Nisa-burî’ye yazmıştır.
Ey Seyyid Nakib,
Talibe gereken odur ki; Batıl ilâhları nefyedip kalbinden atmaya ihtimam göstere; bu batıl ilâhlar, ister afakî olsun, isterse enfüsî.
Yüce Sultan gerçek Mabud’un isbatı vaktinde, fehmin havsalasına ve vehmin kavramına her ne girecek olursa, aynı şekilde bunu da nefyetmek gerekir. Bu anda, Matlub Zat’ın varlığı ile yetinmelidir.
Bir mısra:
Odur varlık, başkası yok.
Bu makamda, varlık için bir yer yoktur. Onun için. Yüce Zat’ı varlıkların ötesinde talep etmek uygun düşer. Ehl-i Sünnet uleması, Yüce Hakkın zatı hakkında;
-Vacibü’l-vücud (varlığı mutlak gerekli), sözünü gayet güzel söylemişler.
Allahu Tealâ, onların çalışmalarını şükrana lâyık eylesin.
Zatla beraber vücudun ayniyeti, vücud ötesinde bir varlığın isbat edilemeyişi kısır görüştendir.
Bu manada Şeyh Alâüddevle şöyle dedi:
-Vücut aleminin fevkinde, Melik Vedud alemi vardır.
Bu derviş, vücud mertebesinden terakki ettiği zaman, bazı vakitler, halin mağlubu olmaktadır. Nefsini zevk ve vicdan üzere erbab-ı tatilden (tembellerden) bulmakta ve vücud-u vacib
hükmüne varamamaktadır. Çünkü o: Bu yolda varlığı bırakmış, tır. Zat mertebesinde asla varlık yeri bulamamıştır. İş bu vakit, te onun İslâm’ı tahkik değil, takliddir.
Hülâsa: Mümkünün havsalasında ne hasıl olursa o dahi, da« ha uygun yolu ile mümkün olur.
Noksan sıfatlardan münezzehtir o zat ki: Halk için zatına çı. kan marifet yolu olarak acizlikten başka bir şey yaratmamıştır.
Hiçbir kimse sanmaya ki: Fenafillah ve bekabillahın kazanıl-masiyle mümkün vacib olur. Haşa, böyle bir şey olmaz. Zira, hakikatların değişmesi muhaldir. Mümkün olan vacip olmayınca, onun
Yüce himmet öyle şeyler taleb eder ki: Bu talebinden hiçbir şey hâsıl olmaz. Hatta, ondan ne bir isim, ne de bir resim çıkabilir.
Bir başka taife dahi bir şey arar, ama o şeyi kendilerinin aynı olarak bulurlar. Onun için, bir yakınlık ve maiyet tesbit ederler.
Bir mısra:
Vardır her insana, o şey ki yakışır sanma.
Vesselam...
MEVZUU: Ana babaya hizmet, her ne kadar hasenattan sayılır ise de; hakiki matlubun tahsili yanında hiçbir şey olmaktan ileri gidemez.
Buna münasip bazı hususların beyanı.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Ahmed Safer Rumî’ye yazmıştır.
Kıymetli mektub ulaştı. Duraklama için beyan ettiğin özür doğrudur.
Uygun düşer ki, yaptığından daha fazlasını yapasın, yine de kendini kusurlu kabul edesin. Bu manada, Allahu Tealâ, şöyle
327
buyurdu:
“Biz insana, ana babası için tavsiyede bulunduk. Anası onu, zahmetle taşıdı, zahmetle doğurdu.”(46/15)
Bir başka ayet-i kerimede ise şöyle buyurdu:
“Bana şükret; ana babana teşekkür et.”(31/14)
Şöyle itikâd etmen gerekir: Hakiki matluba kavuşma yanında, her fuzuli olan şey, hatta sülük menzillerini aşma sırasında bile sırf muattal (tenbel) kalmaktır.
“Ebrar zümresinin hasenatı, mukarrebin zümresinin sey-yiatıdır” haberini işitmiş olmalısın.
Bu manada bir şiir:
Her ne ki var, sevgisi dışındadır Hakkın;
Şeker dahi olsa yenmesi zehir, sakın
Sübhan Hakkın hakları, bütün mahlukların hakkından önce gelir. Zira mahlukatın hakkını eda, Allah’ın emrine göre olmaktır. Yoksa kimin haddine düşmüş ki, onun hizmetini bırakıp da başkasının hizmeti ile meşgul olsun. İş bu mana icabıdır ki, mahlukatın hizmeti dahi, noksan sıfatlardan münezzeh olan Hakkın hizmeti sayılır. Ne var ki, hizmetten hizmete de çok değişik farklar vardır. Görmez misin ki, çift sürenler de, ziraat işi ile meşgul olanlar da, padişahın hizmetindedirler, ama bunların hizmeti ile, padişaha yakın duranların hizmeti arasında bir bağlantı kurulamaz. O kadar ki, hizmet olarak, ziraatın ve ekin işinin adını anmak dahi o makamda masiyet sayılır.
Ve herkesin ecri, kendisine verilen iş emrinin miktarına göredir.
Ekin işleri ile meşgul olanların, bütün mihnet ve meşakkatla-rına rağmen, aldıkları ücret bir dirhemdir; hem de bütün gün çalışma karşılığı. Ama yakınlık bulan zatlar, bir saatlik huzur hakkına binlerce meblağ alırlar. Hal böyle iken, o yakınlık bulan mukarreb zatların o binlerce meblağa karşı hiçbir alâka duydukları yoktur. Onların bütün gayeleri, o sultanın yakınında bulunmaktır.
MEVZUU: Üstün hizmet sahibi olmaya, hakiki matlubun gay-n ile yetinmemeye teşvik.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.ieri bu mektubu, Hace tAuk\tv\'^ yazmıştır.
Hace Mukim, bu ayrı düşüp uzakta kalanları unutamaz.-,katta onları kendisine yakın görür; uzak değil. Zira;
“İnsan sevdiği ile beraberdir” hadis-l şerit! vardır.
Sülük edilen (girilen) yol, gayet uzun; matiub olan daViı şek çok yüksek; bu manada şart edilen gayret ise son derece noksan.
Bu arada, erilen menziller, matiub olana benzerler k\, oniar serap gibidir.
Böyle orta durumu en son nokta sanıp kalmaktan', maksat olmayanı maksad sanmaktan; keytiyet ye misaiden müneııe olanı misalli ve keytiyetVı kabul etmekten; hakiki matiubav madan yarı yolda durup kalmaktan Sübhan /\Wah’as\^\n\ra
Akıllı olana o düşer ki, himmetini yüce tuta. H\ne kolay şeyle yetinip kalmaya. Esas matlubu, öteiem be t de araya.
Anlatılan böyle yüksek himmetih durumu, ker\b\s\rv şeyhin teveccühüne bağlıdır; onun teveccübü \sb m\ karşı ihlâsına ve muhabbetine bağlıdır.
Şu ayet-i kerime bu manada ne kadar güıetdır; “Bu, Allah’ın fazlıdır, onu dilediğine \ienr. P fazlın sahibidir.”(62/4)
MEVZUU: İnsanın camiiyet (her şeyi kendinde toplayıcı olma) durumu; mana olarak derlenip toparlanmasına sebeb olduğu gibi, dağınık kalmasına da sebeb olur. Bu durum, mahbub (sevilen) zatlara bir nailiyet olmakla beraber, aynı zamanda mahcuplara (perdelilere) bir belâdır.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Seyyid Nî-zam’a yazmıştır.
Mübarek mektubunuz ulaştı. Bilmiş olasın ki: İnsan, mevcudatın en çok toplayıcı mahiyeti olanıdır. Çeşitli ve pek çok mevcudat ile onun alâkası ve irtibatı vardır. Haliyle bu, kendi parçalarından her bir parçanın vasıtası ile olmaktadır.
Onun bu her şeyle alâkası ve irtibatı, Yüce Sultan Mukaddes Hak’tan uzaklık duymasının artmasına sebeb olmaktadır. Hem de her manada...
Bu çok sayıda alâka duyduğu şeyler yüzünden, insanın mahrumiyeti, başkasına nazaran, daha ziyade olmaktadır.
Şayet bu, parça parça şeylerle alâkasını keser de Allah’ın verdiği muvaffakiyetle yeniden kendi aslına rücu ederse, büyük bir nailiyete ermiş olur. Yoksa tam manasiyle bir dalâlet uzaklığına dalar.
İnsan, bu camiiyet durumu ile, mevcudattan en faziletlisi olduğu gibi aynı camiiyet durumundan dolayı mahlukatın en şerlisi olur.
Bu camiiyet durumu vasıtasıyla insanın aynası, pek tamam bir şekildedir. Şayet insan, aynanın yüzünü bu aleme çevirirse, her şeyden bir karalık alır, aynasını kirletir. Şayet Sübhan Hakkın tarafına çevirirse, o zaman safası ve göstermesi her şeyden daha güzel olur.
Anlatılan alâkalardan kalbin hürriyete kavuşması, başta Allah’ın Resulü Muhammed’in özelliğidir; Allahu Tealâ ona salât
Noksan sıfatlardan münez.zLeb olan /\llab, MeblN/v' VAustat^ hürmetine, anlatılan alâkalardan b\z.lere kurtuluş \bsan eşıleşvvv. Resulullah (sav') Etendlmlz., anlatılan manada şu aN/et-\ ke
a)Hacegân Hazretleri Tarikatının yüce şanını beyan.
b)Bu tarikatta yeni icatlar çıkaran, bu çıkardıklarını da, bu tarikatı kemâle erdirmek sayan cemaattan şikâyet.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Hace Muham-med Eşref Kâbilî’ye yazmıştır.
Alemlerin Rabbı Allah’a hamd olsun.
Salât ve selâm. Resullerin Efendisine ve onun pâk âline.
Pek olgun kardeşim Hace Muhammed Eşref bilmeli ki... Allah, kendisini evliya-i kiramı şereflendirdiği şeyle şereflendirsin.
Allah sırlarını takdis eylesin; Hacegân Hazretlerinin bu tarikatı, matluba ulaştıran yolların en yakınıdır. Sair meşayihin nihayeti, bu büyüklerin bidayetine dere edilmiştir. Bunların mensubiyetleri, sairlerinin mensubiyetinden çok üstündür.
Anlatılan bütün bu meziyetler, bu Tarikat-ı Aliyye’de, sünnet-i seniyyeye tutunup imkân nisbetinde kötü bid’atlardan kaçınma sebebiyle olmaktadır.
Bu büyük zatlar, batın İşinde, zahiren faydalı görseler dahi, ruhsatla amele cevaz vermezler; suret cihetinden zararlı görseler dahi azimet ile amel etmekten aynimazlar.
Bu zatlar, halleri ve vecidleri, şer’i hükümlere tabi görürler. Zevkleri ve maarifi, Şeriat ilimlerine hizmetçi kabul ederler. Hiçbir şekilde güzel Şeriat cevherlerini, çocuklar gibi vecdin cevi
danmazlar; onların batıl sayılan fitnelerine kapılmazlar
Zâtın tecellisi, bu zatlar için devamlı olup başkalarına biran-! da çakıp geçen şimşek gibidir.
Sonunda gaiplik hali gelen huzur, bu zatlara göre, itibardan düşüktür. Şu ayet-i kerime, bu zatların halini pek güzel anlatır: “Öyle erlerdir ki; onları ne ticaret, ne de alış veriş Allah’ın zikrinden
Ancak bu büyük zatların tattığı zevk kaynağına herkesin anlayışı ulaşamaz. Hatta öyle olur ki: Kısır görüşlü biri, bu tarikatın bazı kemalâtını inkâra kalkar.
Bu manada bir şiir şöyledir:
Ayıplarsa kusurlu biri bilmeden onları;
1Kem sözlerden hep beridir onların sahaları,
jEvet... Bu tarikatta sonradan gelenler, ondan bazı yeni icad-
’lar yapmaya başladılar. Bu büyük zatların asıl yollarını kaybet-
Itiler. Onların müridlerinden bir topluluk da sandı ki: Bu yeni
Iicadlarla tarikatı kemale erdirdiler. Haşa ve kellâ.
“Onların ağzından çıkan kelime ne büyük.”(18/5)
;Bunların yaptıkları, kemale erdirmek şöyle dursun, bu tarika-
;tın tahribine ve zay olup gitmesine çalışmaktır.
IiBu tarikata onların yaptıkları, ne kadar esef vericidir, ne ka-
j ;dar. Bunlar bu tarikatta öyle bid’atler ihdas ettiler ki, onları di-
ğer tarikatlarda bulmak mümkün değildir. Şöyle ki:
Teheccüd namazını cemaatle kılarlar. Hatta bu vakitte tehec-cüd namazını cemaatle kılmak için etraftan insanları toplarlar. Onu, tam bir cemiyetle (toplulukla) eda ederler.
İş bu yaptıkları, fahrimi kerahetle mekruhtur.
Fukaha, kerahetin gerçekleşmesi için nafile namaza çağırmayı şart görmüşlerdir. Ancak nafile namazın cemaatle edasını mahalle mescidinde kılmaya cevaz vermişlerdir. Bununla beraber nafile namazı cemaatında üç kişiden fazla olursa kerahetine ittifakla katılmışlardır.
Bundan başka bu bid’atçılar, bu vaziyette teheccüd namazını on üç rikât olarak kabul etmişlerdir. On iki rekâtını ayakta kılarlar, iki rekât da oturdukları yerde kılarlar ve bu son iki rikâtı da tek rikât yerine kabul ederler. Böylece kıldıkları on üç rekât olur.
İş onların sandıkları gibi değildir.
Resulullah (sav) Efendimiz, teheccüd namazını bazen o üç rekât, bazen on rekât, bazen de yedi rekât olarak kılmıştır.
Resulullah (sav) Efendimizin kıldığı bir teheccüd narrvazına gelen tek rekât, ancak vitir namazı dolayısiyle olmuştur. Yoksa oturarak kılınan iki rekâtin, ayakta kılınan tek rekât yerine geçtiği manasında değildir.
Üstte anlatılan ilmin ve amelin menşei, Sünnet-i Mustafavi-ye’nin incelenmeyişidir. Onun sahibine salât, selâm ve tahiyyet.
Asıl şaşılacak durum şu ki: Bu gibi bid’atlar ulema beldeleri ve müçtehidlerin yerlerinde revaç bulur. Allah onlardan razı olsun. Halbuki bizim gibi fukara zümresi, İslâmi ilimlerin feyzini onların bereketinden almaktadır.
Doğruyu ilham eden, noksan sıfatlardan münezzeh Allah’tır.
Bu manada bir şiir:
Az anlattım sana derdimi, sebebi korkudur
Sizi yormaktan, yoksa kalan kelâmın çoğudur.
NOT. İmam-ı Rabbani HzJeri bu mektubu, Muhammed Sıddık Bedahşîye yazmıştır.
Bir ayet-i kerime meali:
“Rabbımız, bize hidayet ettikten sonra kalbimizi kaydırma. Bize katından rahmet hibe eyle. Çünkü sen: Vehhab-sın.”(3/8)
Ey Kardeş,
Sen, fakirlerle sohbetten bıktın, zenginlerle sohbeti seçtin.Bu yaptığın ne kadar kötü. Bugün gözün kapalı ise, yarın açıla-
caktır. Ama pişmanlıktan başka fayda olmayacak. Haberleşme şarttır.
^Ey heves atına binen, halin şu iki şeyden uzak değildir.
a)Zenginlerin meclisinde bir gönül birliği haline (cemiyete) nail olabilirsin.
b)Yahut böyle bir nailiyete eremezsin.
Anlatıldığı gibi bir nailiyete erersen, şerdir; eremediğin takdirde daha beter şerdir.
Böyle bir şeye erdiğini sanalım, bu bir istidraçtır. Böyle bir şeyden Allah’a sığınmak gerekir.
Böyle bir şeye nail olmadığını düşünelim, o zaman durumunun tasdikini şu ayet-i kerime yapar:
“Dünyayı ve ahireti kaybettî.”(22/11)
Fukara arasında temizlik yapmak, zenginlerle baş köşöde oturup kalmaktan daha faziletlidir.
Bu kelâm, sana önce makul gelecektir. Yani: Yalnız aklen kabul edeceksin. Ama sonunda sana görünüşe gelerek malum olacaktır. Lâkin ne fayda.
Seni bu belâya, lezzetli yemeklerin tadı attı. Güzel elbiseleri giymek arzusu itti.
Şu anın işi, fevt edilmemelidir. İşin aslını düşünmek. Yüce Haktan ayrılan her şeyden kaçmak gerekir. Öyle bir şeyin düşman olduğunu bilerek kaçmalıdır. Allahu Tealâ şöyle buyurdu: “Zevcelerinizden, çocuklarınızdan fitneler vardır; onlar
Sohbet hukuku gerektirdi ki: Sana bir defa daha nasihat edeyim; bu nasihatle amel edersin veya etmezsin.
Ben işi başından anlamıştım. Çünkü, fuzuli işlerinizi gördüm. Bu vaziyette dervişlik üzerine istikamet zordur.
Bir şiir:
Oldu sonunda olmasından korktuğumuz;
Dönüş Allah’a, onadır yolculuğumuz.
Selâm hidayet yoluna girip Mustafa’ya tabi olanlara. Ona ve âline salâtların en tamamı, selâmların ekmeli.
Ben senin istidadından, yaratılışından başka bir şey beklemiyordum. Ama sen nefsini çöplüğün içine atmaya çalışıyorsun.
“Biz Allah içiniz, Allah’a döneceğiz.”(2/156)
MEVZUU: Fırsatı ganimet bilip vakti boşa geçirmemek.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu. Molla Muham-med Sıddık’a yazmıştır.
Gönderdiğiniz mektup ulaştı.
Fırsatı ganimet bilip vakti boşa harcamamak gerekir. Rüsumlardan ve âdetlerden bir şey hasıl olmaz. Hastalık beyan edip mehil istemek, ziyandan başka bir şey artırmaz.
Salâtların en tamamı ona, selâmların mükemmeli ona olsun; Muhbir-i Sadık Resulullah şöyle buyurdu:
“Erteleyenler helâk oldu.”
Muhakkak mevcud olan ömür sermayesini mevhum bir işe sarf etmek, mevhumu dahi mevcud için korumak, cidden kötü bir şeydir. Vakit sermayesi, gerekir ki, en uygun işe sarf edile. Bu mensubiyet (bağlılık) ister ki: Lüzumsuz muzehrefat işleri sonraya bıraktıra.
Allahu Tealâ, bizlere taleb lezzetinden bir zerre nasib eylesin Böylece, durup geri kalmak vermesin ki, onun zatından başkasına sığınıp kalmaktan kurtuluş müyesser ola.
Dedikodudan bir şey elde edilemez. Asıl matlub olan, kalb selâmetidir. Asıl olan işi düşünmeli ve tam manasiyle lüzumsuz şeylerden yüz çevirmelidir.
Bir şiir:
Her ne ki var, sevgisi dışında, Hakkın;
Şeker dahi olsa yenmesi zehir, sakın.
“Elçiye düşen ancak tebiiğdîr.”(5/99)
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Muham-med Sıddık’a yazmıştır.
Noksan sıfatlardan münezzeh Allah, bizlere ve sizlere, yakınlık basamaklarında, sonsuz yükselmeler ihsan eylesin. Seyyi-dü’l-Mürselin hürmetine. O’na ve âline salâtlar ve selâmlar.
Ey Muhib,
Zaman kesici kılıçtır. Bilinmez yarın fırsat ele geçer mi, geçmez mi?.. En önemli olanı öne almak lâzımdır. Ehemmiyetsizi dahi yarına bırakmalıdır. Aklın hükmü ile iktizası budur.
“Akıl” demekle bu dünyalık işlere yarayan aklı anlatmak istemiyorum. Asıl muradım ahiret aklıdır.
Bundan daha fazla ne yazayım?..
MEVZUU: Bazı hususiyetleri ile, umumi ve hususi manada
velayet mertebelerinin beyanı.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.lerl bu mektubu, Muhlis Sıddık Muhammed Sıddık’a yazmıştır.
Bilmiş olasın ki,
Velayet, fenadan ve bekadan ibarettir. Ve bu: İster hususi olsun, isterse umumi...
“Umumi” demekle, mutlak manada (geniş anlamı ile) velayeti kasdediyoruz.
“Hususi” demekle de, Velâyet-i Muhammediye’yi kasd ediyoruz. Onun sahibine salât ve selâm... Zira onda fena hali tümüyle vardır; beka ise onda pek mükemmeldir.
Her kim, anlatılan büyük velayet şerefine nail olursa, cildi (bedeni) taat için yumaşar. Sinesi İslâm için genişler. Nefsi mutma-inne derecesine çıkar; bundan sonra Rabbından razı olur, Rab-bı dahi ondan razı olur. Kalbini, kalb sahibine teslim eder. La-huti sıfatların mükâşefesi (açılması) için tam manasiyle engellerden kurtulur. Şuunatın ve itibarların mülâhazası ile, sırrını müşahede eder.
İş bu anlatılan makamda, zatiye-i berkiye tecellileri ile müşerref olur.
Onun halifesi; nezahet, kudsiyet ve Kibriya kemali için hayrete dalar. •
Ahfası dahi; ittisal ile birleşir. Ama hiçbir keyfiyet şekli olmadan... Hatta ondan bir misalle de söz edilemez.
Bir mısra:
Mübarek olsun erbab-ı nimete erdikleri...
Bilinmesi gereken bir husus var. Şöyle ki:
Velâyet-i Hassa-i Muhammediye, -onun sahibine salât ve selâm- sair velâyet mertebelerinden ayırdedilmiştir. Yani: Uruc ve nüzul (Hakk’a yükseliş ve tekrar kulluğa iniş) bakımından.
Önce uruc, tarafını ele alalım. Meselâ: Ahfanın fenası ve bekası, bu has velâyete mahsustur. Ama sair velâyetlerin urucu, yalnız hafiyedir ki, değişik derecelerine göre olur.
Mektûbat-ı Ra^âh|
Yani: Bazı velayet sahiplerinin urucu ruh makamına, bazılarının sırra, bazılarının urucu dahi hafiye çıkar. Ve bu: Umumi manada velayetlerin en yükseğidir.
Nüzul tarafındanki seçkinlik şunun içindir ki, Muhammedi velilerin cesetleri için bu velayetin derecelerinin kemallerinden nasıp vardır.
Şunun için ki: Resulullah (sav) Efendimiz miraç gecesi, cesediyle Allah’ın dilediği yere kadar gitmiştir. Kendisine bu arada cennet ve cehennem gösterilmiş; vahyolunacağı kadar vahyo-lunmuştur. Ve o makamda, bu baş gözü ile rüyet (Yüce Allah’ı görme) şerefine ermiştir. İşte miracın bu kısmı, Resulullah (sav) Efendimize mahsustur.
Ona tabi olan velilere gelince... Yani: Onun izinde gidenlere dahi: Bu hususi mertebeden nasib vardır.
Bir mısra;
Toprağın da var nasibi, büyüklerin kadehinden.
Bu hususta son söz şudur ki: Bu dünyada iken rüyetin (Ce-nab-ı Hakk’ı görmenin) gerçekleşmesi Resulullah (sav) Efendimize mahsustur. Onun ayağı altında bulunan velilere hasıl olan halet ise, rüyet değildir. Bu halet ile rüyet arasındaki fark; Kökle dalları, şahısla gölgesi arasındaki fark gibidir. Hiçbiri, diğerinin aynı değildir.
MEVZUU: Hakiki matlubu elde etmek için, tehiri ve ertelemeyi men etmek.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Muham-med Sıddık’a yazmıştır.
Beklenen mektubunuz ulaştı. Mektubu getiren Kasıd, mübarek on günlerin sonunda ulaştı. O gittikten sonra, mektupların cevapları ile meşgul oldum.
Hanlar Mani’nin mektubu ile, Hace Abdüllah’ın mektubu yazılıp gönderildi. İkisinin de düşünerek okunması gerekir.
Bu sırada askere gitmek işi, bu Fakir’e pek makul gelmedi. Bundaki hikmet nedir? Emir noksan sıfatlardan münezzeh Allah’ındır.
Düşünülmesi gerekir. Allahu Tealâ, sana bol kereminden günlük yiyeceğini vermiştir. Sana düşen bunu ganimet bilerek işini yeniden düşünmektir. Bir başka günün yiyeceğini toplamaya bugününü vesile yapmamalısın. Böyle olunca, o zaman iş zincirleme gider.
Fakir’in tarikatında uzun emel küfürdür. Borç İşinden de kur- ' tulmak lâzımdır. Zira ne olacağı bilinmez. Hacegl tarafından bir şey tahsil edilip edilmeyeceği belli değil. Eğer bunda karışık bir durum varsa, Hacegl’ye yaz; açık seçik olsun.
Şayet Hacegi cevabını açık yazar da, ondan kuvvetli vaad gelirse, o zaman, bu niyetle kendisine gidersin.
Lâkin ertelemenin ve tehir etmenin ilacı nasıl bulunur? Her neyi istiyorsan yapıyorsun. Sana lâzım olan da, bu İşte acele etmektir. Zira, fırsat cidden ganimettir.
MEVZUU: Namazın kemalinin, nihayetin nihayetine kavuşmakla olacağının beyanı.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Hacı Hızır Af-ganî’ye yazmıştır.
Kıymetli mektub ulaştı, içinde yazılanlar anlaşıldı.
Bilesin ki: İbadetten lezzet almak, onun edası sırasında zorluk ve sıkıntı çekmenin kalkması; Allah’ın en büyük nimetleri arasında sayılır. Bilhassa namazı eda sırasında... Zira böyle bir şey, müntehilere (bu yolda nihayete ulaşanlara) müyesser olur; bilhassa farz olan namazların edası sırasında... Zira başlangıçtaki hallerde, farzın edasında lezzet olmayıp nafilede vardır.
Ama bu lezzet nisbeti, nihayette farzlara kalır. O zaman, la meşgul olunduğu ve nafilelerin tatil edildiği (bırakıldığı) lür. O zaman en büyük iş, müntehi için yalnız farzın edasıdır Bir mısra:
Bu büyük saadet, kimin olur acep?..
Şunun da bilinmesi gerekir ki: Namazın edası sırasında hâsıi olan lezzette, nefsin hiçbir hazzı yoktur. Hatta aynı lezzet, zünde ve ağlamakta dahi görülür.
Sübhanellah. Bu ne büyük makamdır böyle?..
Bir mısra:
Mübarek olsun nimet sahiplerine erdikleri...
Aynı şekilde, bu gibi kelâmları konuşmak, dinlemek, bizim gibi hevesliler için dahi bir ganimettir.
Bir mısra:
Bırakın bizi, teselli olalım ümitlerle.
Bilesin ki: Dünyada namaz mertebesi, ahirette rüyet (Yüce Hakk’ı görmek) mertebesidir. Dünyada yakınlığın nihayeti namazdadır. Ahirette yakınlığın nihayeti ise rüyettedir.
Sair ibadetler dahi, namaz için birer vesiledir. Ama, esas maksadlar arasında namaz vardır.
Vesselâm vel-ikram...
MEVZUU: Dünyayı kötülemek ve dünya erbabı ile sohbetten sakındırmak.
NOT. İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Şeyh Bahaed-din Serhendî’ye yazmıştır.
İrşadı pek tamam oğlum; bu düşük, kendisine buğzedilmiş dünya ile mağrur ve mesrur olmamalıdır (aldanıp sevinmemeli* dir). Yüce Sultan Mukaddes Hakka rağbet etme sermayesini yi-tirmemelidir.
Düşünmek gerekir: Ne alınıyor ve ne satılıyor?
341
Ahireti dünya ile değişmek, halkı taleb ederek, Hak’tan uzak olmak sefahatten ve cehaletten ileri gelir. Dünya ile ahireti bir arada tutmak ise iki zıddı bir araya getirmeye benzer.
Bir mısra:
Amma olsaydı, olabilseydi.
Anlatılan iki zıddan hangisini istersen onu tercih et. Hangisini istersen, nefsini ona sat.
Ahiretin azabı ebedidir, dünyanın metaı dahi az.
Dünya Hak katında kendisine buğzedilmiş bir şey olup, ahiret dahi kendisinden razı olunan bir alemdir.
Bir şiir:
İstediğin gibi yaşa, ölümü tadacaksın;
Dilediğine yapış, sonunda ayrılacaksın.
Nasıl olsa, sonunda mutlaka ayali ve evlâdı terkedip noksan sıfatlardan münezzeh Hakka bırakacaksın. Durum sonunda bu olduğuna göre, şimdiden kendini ölülerden sayasın, onların hepsini Yüce Allah’a ısmarlayasın. Bir ayet-i kerimede Allahu Tealâ şöyle buyurdu:
“Zevceleriniz ve evlâdınız size düşmandır.”(64/14)
Bu, kesin bir hükümdür.
Defalarca dinledin. Bu tavşan uykusu, yani: Gaflet ve gurur ne zamana kadar sürecek? Mutlaka uyanmak, mütenebbih olmak lâzımdır.
Bilesin ki: Dünya ehli ile sohbet ve onlara karışıp gitmek öldürücü zehirdir. Böyle bir ölümle giden sonsuzlara kadar ölü kalır.
Akıllı olana bir işaret bile yeter. Bu kadar açık konuşmak ve sarahaten anlatmak şöyle dursun...
Meliklerin yemekleri her ne kadar lezzetli olsa da, kalbin marazını artınr. Durum böyle olunca, felâh ve necat nasıl umulur? Sakın, sakın, yine sakın.
Söylerim sana, zira ulaşması şarttır;
Yorgunluk verse de faydalı nasihattir
Meliklerle karışıp oturmak, ebedi helâki muciptir; sonsuz ziyan getirir.
Bunların sohbetinden çok sakın, onların lokmasını yemekten çok korun. Hele onların muhabbetinden sakın ha, sakın... Hatta onları görmekten bile sakın.
Bir haberde şöyle geldi:
“Bir kimse, bir zengine zenginliğinden dolayı tevazu gösterirse, dininin üçte ikisi gider.”
Düşünmen gerek. Onlara karşı bu tevazu, onların zenginlikleri için midir? Yoksa bir başka cihetten midir? Hiç şüphe yok ki: Zenginlikleri içindir ve netice: Dinin üçte ikisinin gitmesidir.
Durum böyle olunca, hani sende İslâm?.. Kurtuluş nerede sen neredesin?..
Bütün bu tekrarlar ve ısrarla üzerinde durmalar, şunun için-dir:
Oğlum bilsin, ayrı cinsten lokması ve sohbeti, vaaz sözlerini anlamaktan, nasihatları aklen kabullenmekten kalbi perdeler. 0 kadar ki: Ne bir söz, ne de bir kelime ona tesir edebilir.
Sakın ha, sakın... bilhassa onların sohbetinden. Sakın ha, sakın onları görmekten.
Noksan sıfatlardan münezzeh Allah başarı ihsan eder.
Yüce Rabbımız, bize ve size razı olmadığı şeylerden kurtuluş ıhsan eylesin. Seyyidü'l-Beşer hürmetine ki, o;
“Gözü kaymadı; başka yana dönmedi.”(53/17)
Ayet-I kerimesi ile övülmüştür. O’na ve âline salâtlann en faziletlisi; selâmların ekmeli. Vesselâm...
MEVZUU: Ehlüllaha dil uzatan kimseleri hicvetmenin cevazı ve onları zammetmenin iyiliği beyanındadır.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri, bu mektubu, Cafer Beğ Te-hani’ye yazmıştır.
Mübarek mektubunuz gelmesiyle şeref verdi.
Fukara ahvalini gözettiğiniz, hazuru ve gaybeti (görünürü ve görünmezi) bir bildiğiniz için, Sübhan Allah size selâmet ihsan eylesin.
Ey Mahdum,
Kureyş kâfirleri, Ehl-i İslâm’ı hicevedip onlara sövmeye başladıklara zaman -ki bu onların son derece hizlanda kalışlarını ve saadetten mahrumiyetlerini belirliyordu- işte o zaman, Resulul-lah (sav) Efendimiz, bazı İslâm şairlerine emir verdi ki: Şerli kâfirleri hicvedeler.
Bu emri alan şair, Resulullah (sav) Efendimizin hûzurunda minbere çıkar, topluluk içinde şiirler söyleyerek kâfirleri hicve-derdi. O böyle şiirler söylerken, Resulullah (sav) Efendimiz şöyle buyururdu:
“O kâfirleri hicve devam ettiği süre, RuhüM-kudüs (Cebra-
il) onunla beraberdir.”
Bilmiş olasın ki: Halkın levmi ve ezası, aşk erbabının ganimetleri arasındadır.
Allah’ım, Dizi onlardan eyle... Seyyidü’l-Mürselin hürmetine.. O’na ve âline salât ü selâm.
MEVZUU: Elem ve mihnetin, muhabbet levazımı arasında o
Elem ve mihnet, muhabbetin levazımı arasındadır. Fakri (dervişliği, evliya yolunu) tercih eden kimsenin, mutlaka elemden ve mihnetten bir nasibi olmak lâzımdır.
Bir şiir:
Bak, senin için çekerim elemi kederi;
Halbuki çoktur, biter mi nimet sebepleri?
Sevilen ister ki, seven kendisine düşsün... Kendisinden başkasında sükûn bulmasın; ta ki, tam manasiyle başkalarından (ayağı) kesilinceye kadar.
Bu makamda itminan, itminansızlıktadır; lezzet yanmada, karar kararsızlıktır; rahat, yaradadır; kurtulmayı taleb etmek, bu makamda nefsini fitneye atmaktır. Durum bu olunca, tam manasiyle nefsini mahbuba ısmarlaman gerekir. Şöyle ki: Ondan her ne gelirse, razı oluna; yüz buruşturmadan, itiraz etmeden kabul edile... İşte bu makamda geçim yolu budur.
Gücün, kuvvetin yettiği kadar istikamet elde etmeye devam etmelisin. Yoksa gevşeklik hemen arkadadır.
Meşguliyetiniz güzeldi; fakat kuvvet husul bulmadan zaafa düştünüz. Ama, bunda bir beis yoktur. Kedere sebeb olacak işlerden sayılmaz.
Bu tereddütlerden sonra, gönül birliği elde edecek sebeplere teşebbüs edebilirsen, ilkinden daha güzel olur.
Sana uygun düşer ki: Bu gönül dağınıklığına-sebep olan işleri, gönül birliğine sebep olan işlerin aynı bilesin. Tâ ki; bir şey yapmaya güç kazanasın. Vesselam...
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Muham-med Kılıç’a yazmıştır.
Noksan sıfatlardan münezzeh olan Allah, bize ve size terakkiler nasib eylesin. Seyyidü’l-Mürselin hürmetine... O’na ve âline salâtlar ve selâmlar.
Ey Muhib,
Sen, zaman zaman kalb hallerinden bir şey yazmıyorsun ki, onun keyfiyeti hakkında bilgi sahibi olalım. Mutlaka bu hususta bir şeyler yazman gerekir. Böyle bir şey, gaibi teveccühü ge-rektiricidir.
Bu işte (tarikatta, mana yolunda) esas dayanak: Muhabbet ve ihlâstır. Terakkinin anlaşılmaması gam değildir. Zira istikamet: İhlâs üzere devam edip kalırsa, bir an içinde senelerin işlerini görmek müyesser olur.
Vesselam...
MEVZUU: Bu büyüklere az mensubiyeti çok saymanın beyanıdır.
NOT: İmam-ı Rabbani Hz.leri bu mektubu, Molla Abdül-gafur Semerkandî’ye yazmıştır.
Bir iltifat olarak gönderdiğin müberek mektub ulaştı.
Uygun düşer ki: Fukarayı (dervişleri, velileri, tarikat ehlini) sevmek, Allah’ın en büyük nimetleri arasında sayıla.
Noksan sıfatlardan münezzeh Allah’tan dilenen, ondan beklenen bu muhabbette istikamettir.
Fukaraya yolladığınız hediye de ulaştı, selâmet fatihası okundu. Almış olduğunuz tarikat, ondan yana ulaştığınız bağlılık üzerine hiçbir şey anlatılmıyor. O manada, bir kesiklik olmasından Allah’a sığınmak lâzımdır.replika samsung note 4 sundu
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder